.jpg?width=500 "Kant")
FELSEFE HABERLERİÇağdaş filozoflar · fikirler · kitaplar
Kategori
Bugün ne oldu? Felsefe tarihinden tarih notları.
7 Eylül, üç ismi aynı eksende buluşturuyor. Thomas Erastus günahı Kilise'nin değil Devlet'in cezalandırması gerektiğini savundu. Robert Estienne, Yeni Ahit'i ilk kez numaralı ayetlerle basarak herkesin metne tek başına ulaşmasını mümkün kıldı. Eliezer Schweid, Yahudi düşüncesini modern dünyanın karşısına koydu. Ortak soru: Kutsal metin ve vicdan üzerinde otorite kimde?
6 Eylül 1729'da Moses Mendelssohn, 6 Eylül 1928'de Robert Pirsig doğdu. Biri modernleşmek için gelenekten vazgeçmek gerekmediğini savundu; öteki bir motosiklet yolculuğunu 'iyi yapılmış olmak nedir' sorusuna çevirdi. İki yüzyıl arayla aynı soruyu sordular.
5 Eylül 1857'de Auguste Comte, 5 Eylül 1677'de Henry Oldenburg öldü. Biri pozitivizmi kurdu, sonra 'İnsanlık Dini'ni. Öteki hiç kuram üretmedi ama bilimsel bilginin bugünkü dolaşım biçimini — dergi, hakemlik, uluslararası yazışma — icat etti.
4 Eylül 1926'da Ivan Illich doğdu, 4 Eylül 1965'te Albert Schweitzer öldü. Biri insan için kurulmuş kurumların insanı yönetmeye ne zaman başladığını sordu; öteki ahlaki topluluğun sınırını bütün canlılara açtı. İkisi de 'ilerleme' fikrine eleştirel mesafeden bakıyordu.
3 Eylül 1634'te Edward Coke, 3 Eylül 1658'de Oliver Cromwell öldü. Biri kralın hukukun altında olduğunu yazdı; öteki kralı idam etti ve yerine kalıcı bir düzen kuramadı. Aynı güne düşen iki ölüm, modern siyaset felsefesinin kurucu sorusunu iki uçtan tutuyor.
2 Eylül 1865'te William Rowan Hamilton, 2 Eylül 1954'te Franz Neumann öldü. Biri cebirin dayanağını Kant'ın 'saf zaman' sezgisinde aradı; öteki Nazi Almanyası'nın aslında bir devlet bile olmadığını savundu. Aynı güne düşen iki ölüm, aynı soruyu farklı yerlerden soruyor: Bir yapıyı ayakta tutan nedir?
1 Eylül 1930'da Michel Serres, 1 Eylül 1926'da Stanley Cavell doğdu. Biri felsefeyi bilimle ve mitle, öteki sinemayla ve gündelik dille buluşturdu. Aynı günde doğan iki düşünür, aynı işi farklı yollardan yaptı: Felsefenin sınırını dışarıdan gelen bir şeyle açmak.
Hermann von Helmholtz 31 Ağustos 1821'de doğdu; algıyı bir işaretler sistemi olarak açıklayan kuramıyla Kant'ı laboratuvara soktu. Aynı gün, 1867'de, 'modernité' sözcüğünü icat eden Baudelaire Paris'te öldü. İkisi de 1821 doğumluydu ve ikisi de modern gözün ne gördüğünü sordu.
Mary Wollstonecraft Shelley 30 Ağustos 1797'de Londra'da doğdu. On sekiz yaşında yazdığı Frankenstein, iki yüz yıl sonra yapay zekâ etiğinin en çok atıf alan edebî metni oldu. Aynı gün, 1871'de atom çekirdeğini keşfedecek olan Ernest Rutherford doğdu.
