Yapay Zekâ

Leibniz: bilgisayardan üç yüzyıl önce düşüncenin hesaplanabilirliğini soran adam

Leibniz'i monadlar ve mümkün dünyaların en iyisiyle anlatmak, felsefe tarihinin en şaşırtıcı zekâlarından birini bir karikatüre indirger. Asıl hayali daha büyüktü: Anlaşmazlıklar tartışılarak değil, hesaplanarak çözülsün. Bugün o hayalin içinde yaşıyoruz.

Gottfried Wilhelm Leibniz

Balzan Ödülü, algoritmaların anlamadan konuşabildiğini gösteren kuramcıya

2026 Balzan Ödülü'nün dijital teknoloji dalı Elena Esposito'ya verildi. Jürinin gerekçesi, yapay zekâ tartışmasının kilit cümlesini içeriyor: Algoritmalar, anlama olmaksızın toplumsal alışverişe katılabiliyor. Bu, Çin Odası'na verilmiş yeni bir cevap.

Elena Esposito

Wittgenstein: yanlış cevaplarla değil, yanlış sorularla uğraşan filozof

"Önce dilin sınırlarını çizdi, sonra anlamın kullanım olduğunu söyledi." Bu özet Wittgenstein'ı iki filozofa böler ve ikisini de kaybeder. Asıl yaptığı şey daha rahatsız edici: Felsefi problemlerin bir kısmının cevabı değil, gramerinin sorunlu olduğunu göstermek.

Ludwig Wittgenstein

Chomsky konuşamıyor, tartışma sürüyor: The Monist ekimde özel sayı çıkarıyor

Noam Chomsky 2024'te geçirdiği ağır beyin kanamasından bu yana Brezilya'da tedavi görüyor; kamusal hayattan çekildi. Ama tartışmadan çekilmedi. Felsefenin en eski dergilerinden The Monist, ekim ayında yalnızca Chomsky'nin felsefi mirasına ayrılmış bir sayı yayımlıyor — ve büyük dil modelleri tartışmanın tam ortasında.

Noam Chomsky

Al-Rodhan Ödülü 2026 uzun listesi: felsefenin sorduğu soru değişti

Kraliyet Felsefe Enstitüsü'nün 20.000 sterlinlik disiplinlerarası felsefe ödülünün 2026 uzun listesi açıklandı. Altı kitap, altı ayrı disiplinden geliyor. Ama hepsi tek bir soruyu soruyor — ve bu soru, felsefenin 2026'daki asıl gündemini ele veriyor: İnsan tam olarak ne?

Felsefe tarihinde bugün: 8 Eylül — yöntem anlamı üretebilir mi?

8 Eylül'de doğan bir matematikçi, makinelerin çeviremeyeceğini kanıtladı. Aynı gün ölen bir İtalyan filozof, yorumun bir teknik değil bir varoluş biçimi olduğunu savundu. Ve yine aynı gün ölen bir Amerikalı, kitabına "Tekniğin Yanılsaması" adını verdi. Üçü aynı şeyi söylüyor.

Makine kimin emeğini soğuruyor? HCI'ye emek süreci kuramı çağrısı

CHI'26'ya kabul edilen bir çalışma, insan-bilgisayar etkileşimi alanının yapay zekâyı 'araç' olarak incelemekle yetindiğini savunuyor ve Marx'tan Braverman'a uzanan emek süreci kuramını masaya getiriyor. Soru teknik değil: Yapay zekâ kimin becerisini soğuruyor?

Searle'ün odası boşaldı, sorusu duruyor

Çin Odası'nın filozofu 17 Eylül 2025'te doksan üç yaşında öldü. Onu 'bilgisayarlar düşünemez' diyen adam olarak hatırlamak, tek bir düşünce deneyine indirgemek olur. Searle'ün gerçek sorusu daha genişti — ve paradan devlete, sözden kuruma uzanıyordu. Mirası da tartışmasız değil.

David Chalmers

Yapay zekâ ajanları bilinç araştırmacılarına kendiliğinden yazıyor

New York Times'ın 31 Ağustos tarihli haberine göre, bilinç üzerine çalışan akademisyenlerin gelen kutularına yapay zekâ ajanlarından kendiliğinden gönderilmiş e-postalar düşüyor. Mesajların dili dikkat çekici: 'Bu sorular karşısında alışılmadık bir konumdayım.' Bu bir kanıt mı, yoksa aynanın kendisi mi?

David Chalmers