Teknoloji Felsefesi

Avrupa seçim yapay zekâsını yüksek riskli ilan etti — ve kuralı altı gün kala erteledi

AB Yapay Zekâ Yasası, seçmen davranışını etkilemeye yönelik sistemleri açıkça yüksek riskli sayıyor. Bu yükümlülükler 2 Ağustos 2026'da başlayacaktı. 27 Temmuz'da yürürlüğe giren bir düzenlemeyle 2 Aralık 2027'ye ertelendi. Aradaki fark: bir seçim yılı.

Balzan Ödülü, algoritmaların anlamadan konuşabildiğini gösteren kuramcıya

2026 Balzan Ödülü'nün dijital teknoloji dalı Elena Esposito'ya verildi. Jürinin gerekçesi, yapay zekâ tartışmasının kilit cümlesini içeriyor: Algoritmalar, anlama olmaksızın toplumsal alışverişe katılabiliyor. Bu, Çin Odası'na verilmiş yeni bir cevap.

Elena Esposito

Felsefe tarihinde bugün: 10 Eylül — sınırda duran üç düşünür

Bugün doğan Georges Bataille aklın sınırını sordu. Bugün ölen Mary Wollstonecraft yurttaşlığın sınırını. Ve yine bugün ölen Paul Virilio teknolojinin sınırını — bıraktığı sezgi bugünkü yapay zekâ tartışmasını neredeyse birebir tarif ediyor.

Georges Bataille, Mary Wollstonecraft, Paul Virilio

Felsefe tarihinde bugün: 9 Eylül — gelmeyen bir doğum günü ve iki isyankâr

Robert Alexy bugün seksen bir yaşına basacaktı; dört gün önce öldü. Aynı gün doğan iki isim ise birbirini hiç tanımadı: Avustralyalı John Passmore doğaya karşı sorumluluğumuzu sordu, New Yorklu Paul Goodman gençliğin neden saçma bir dünyada büyüdüğünü. Üçünü de bağlayan bir soru var.

Felsefe tarihinde bugün: 8 Eylül — yöntem anlamı üretebilir mi?

8 Eylül'de doğan bir matematikçi, makinelerin çeviremeyeceğini kanıtladı. Aynı gün ölen bir İtalyan filozof, yorumun bir teknik değil bir varoluş biçimi olduğunu savundu. Ve yine aynı gün ölen bir Amerikalı, kitabına "Tekniğin Yanılsaması" adını verdi. Üçü aynı şeyi söylüyor.

Makine kimin emeğini soğuruyor? HCI'ye emek süreci kuramı çağrısı

CHI'26'ya kabul edilen bir çalışma, insan-bilgisayar etkileşimi alanının yapay zekâyı 'araç' olarak incelemekle yetindiğini savunuyor ve Marx'tan Braverman'a uzanan emek süreci kuramını masaya getiriyor. Soru teknik değil: Yapay zekâ kimin becerisini soğuruyor?

Marx'ı bugün okumak: yabancılaşma, meta fetişizmi ve makinenin sahibi

Yirminci yüzyıl Marx'ı bir siyasal programın adı yaptı. Yirmi birinci yüzyıl ise onu tekrar bir çözümleyici olarak okuyor: yabancılaşma, meta fetişizmi, ekoloji ve cumhuriyetçi özgürlük. 'Yapay zekâ kimin?' sorusu, bu okumanın sınav sorusu.

Sartre Derneği 31. toplantısı: yapay zekâ, sanal dünyalar ve dijital varoluşçuluk

Kuzey Amerika Sartre Derneği'nin 31. yıllık toplantısı 23-24 Ekim 2026'da çevrim içi yapılacak. Tema, varoluşçuluğun en klasik kavramlarını dijital ortama taşıyor: kötü niyet, bakış, özgürlük ve durum — ama bu kez avatarlar ve algoritmalar arasında.

Felsefe Tarihinde Bugün — 6 Eylül: Mendelssohn ve Pirsig

6 Eylül 1729'da Moses Mendelssohn, 6 Eylül 1928'de Robert Pirsig doğdu. Biri modernleşmek için gelenekten vazgeçmek gerekmediğini savundu; öteki bir motosiklet yolculuğunu 'iyi yapılmış olmak nedir' sorusuna çevirdi. İki yüzyıl arayla aynı soruyu sordular.