Kavram

Resim yapan hayvan: Barselona'da homo pictor kongresi

İnsanı tanımlamak için kullanılan sıfatların çoğu tartışmalı: akıllı hayvan, konuşan hayvan, alet yapan hayvan. Barselona'da 30 Eylül'de başlayan kongre, daha az kullanılan ama belki daha ayırt edici olanını masaya koyuyor — imge yapan hayvan. Yapay zekânın imge ürettiği bir yılda.

Leibniz: bilgisayardan üç yüzyıl önce düşüncenin hesaplanabilirliğini soran adam

Leibniz'i monadlar ve mümkün dünyaların en iyisiyle anlatmak, felsefe tarihinin en şaşırtıcı zekâlarından birini bir karikatüre indirger. Asıl hayali daha büyüktü: Anlaşmazlıklar tartışılarak değil, hesaplanarak çözülsün. Bugün o hayalin içinde yaşıyoruz.

Gottfried Wilhelm Leibniz

Balzan Ödülü, algoritmaların anlamadan konuşabildiğini gösteren kuramcıya

2026 Balzan Ödülü'nün dijital teknoloji dalı Elena Esposito'ya verildi. Jürinin gerekçesi, yapay zekâ tartışmasının kilit cümlesini içeriyor: Algoritmalar, anlama olmaksızın toplumsal alışverişe katılabiliyor. Bu, Çin Odası'na verilmiş yeni bir cevap.

Elena Esposito

Demokrasi sandıkta değil, yenilgiyi kabul etme biçiminde sınanıyor

Dokuz demokraside 18 bin kişiyle yapılan yeni bir deney, kutuplaşmanın demokrasiye etkisinin sanıldığı kadar evrensel olmadığını gösteriyor. Müdahale dokuz ülkenin altısında işe yaradı. Ve tam da bu, en rahatsız edici bulgu: Kutuplaşmanın zararı, ülkenin kurumlarına bağlı.

Meksika bütün yargıçlarını seçti — ve demokrasiye bir soru bıraktı

1 Haziran 2025'te Meksika, dünyada ilk kez ulusal düzeydeki tüm yargıçlarını halk oyuyla belirledi: 881 makam, 9 Yüksek Mahkeme üyesi. Katılım yüzde 13'ün altında kaldı. Ortaya çıkan soru teknik değil: Halkın seçmediği bir kurum demokratik olabilir mi?

Elizabeth Anderson: demokratik ülkede işyeri neden demokratik değil?

Anderson'ı "eşitlik filozofu" diye etiketlemek kolay ama eksik. Asıl sorusu dağıtım değil tahakküm: İnsanların birbirlerine eşit yurttaşlar gibi davranmasını engelleyen iktidar biçimleri nelerdir? Ve cevabı sizi işyerinin kapısına götürüyor.

Elizabeth Anderson

Wittgenstein: yanlış cevaplarla değil, yanlış sorularla uğraşan filozof

"Önce dilin sınırlarını çizdi, sonra anlamın kullanım olduğunu söyledi." Bu özet Wittgenstein'ı iki filozofa böler ve ikisini de kaybeder. Asıl yaptığı şey daha rahatsız edici: Felsefi problemlerin bir kısmının cevabı değil, gramerinin sorunlu olduğunu göstermek.

Ludwig Wittgenstein

Anahtar konuşmacısı olmayan konferans: COMET 2026 kıta felsefesinde metafiziği tartışıyor

13-15 Ekim'de Nijmegen'de toplanacak COMET 2026'nın programı, akademik konferans formatına sessiz bir itiraz içeriyor: anahtar konuşmacı yok, paralel oturum yok, katılım ücreti yok. Her konuşmacıya tam bir saat. Tema: süreç ve eylem ontolojileri.

Schleiermacher'in hermeneutik dersleri ilk kez Almanca aslından Türkçede

Modern hermeneutiğin kurucu metinleri, Kaan H. Ökten'in çevirisiyle Alfa Kitap'tan çıktı. Schleiermacher'in iddiası iki yüzyıl sonra hâlâ tartışılıyor: Bir yazarı, kendini anladığından daha iyi anlamak mümkün müdür?