Navier–Stokes'u kim çözdü? Córdoba, Martínez-Zoroa, Buckmaster, Alpöge ve on bin ajan

OpenAI'ın açıklamasından on iki saat önce, NYU'dan Tristan Buckmaster ile Anthropic'ten Levent Alpöge kendi sonuçlarını duyurdu; iki taraf da Madrid'den iki matematikçinin — Diego Córdoba ve öğrencisi Luis Martínez-Zoroa — bilgisayarsız geliştirdiği yönteme dayanıyordu. Buckmaster 'Martínez-Zoroa Fields Madalyası'nı hak ediyor' dedi; Fefferman 'kahramanlar onlar' dedi. Bir keşfin sahipliği üzerine bilim sosyolojisi dersi.

Jacques Rancière: Eşitlik Bir Hedef Değil, Başlangıç Varsayımıdır

Öğrencisi olduğu Althusser'den koparak 'cahillerin özgürleşmesi'ni, işçi arşivlerini, demokrasiyi, edebiyatı ve sinemayı aynı felsefi sorunun parçaları hâline getiren düşünür. Sorusu hep aynı: Kim konuşabilir — ve kimin konuşması 'gerçekten konuşma' sayılır? Algoritmaların görünürlüğü dağıttığı çağda, 'duyulur olanın paylaşımı' kavramı yeni bir hayat buluyor.

Jacques Rancière

Ahmet Arslan ve Türkiye'de Felsefenin Popülerleşmesi Üzerine

Sitemizde daha önce portresini yayımladığımız Arslan'ı bu kez tek bir soru üzerinden ele alıyoruz: Felsefe, akademinin dışında nasıl yapılır? Felsefeye Giriş'in kuşaklar boyunca ders kitabı olması, 'çok akademik' ile 'çok popüler' arasındaki üçüncü yol, felsefe ile bilimi ayırma ısrarı ve 'İslam felsefesi var mıdır?' sorusunun kimlik meselesine dönüşmeden nasıl sorulacağı.

Ahmet Arslan

Louis Althusser ve Yapısalcı Marksizm

1960'larda Marx'ı yeniden keşfetti; ama kuramı rahatsız edici bir soru doğurdu: İnsan tarihi yapan özne mi, yoksa tarih bizi bizden önce mi biçimlendiriyor? Epistemolojik kopuş, ideolojik devlet aygıtları ve 'Hey, sen!' — Althusser'in çağrı kuramı, algoritmaların bizi her gün adıyla çağırdığı bir çağda yeniden okunuyor. Trajedisi, kuramının önüne geçmemeli; ama silinmemeli de.

Jacques Rancière, Louis Althusser

2025–2026'nın öne çıkan felsefe kitapları: Neiman, Spiegel, Ganeri, Ivanovic, Han, Žižek, Habermas

Bu haftaki üçüncü kitap yazısı; yalnızca sitede daha önce yer almamış başlıklar. Bugün çıkan üç kitap — Neiman'ın 'Kötülük Diyelim'i, Spiegel'in 'Aptallık ve Kendine Kapanma'sı, Ganeri'nin Hint felsefesine girişinin ikinci baskısı — ve Ivanovic'in insani yardım eleştirisi; ardından Han'ın 'Saygısız', Žižek'in 'Sıfır Noktası' ve Habermas'ın felsefe tarihinin üçüncü cildi. Ortak tema: Yargılamayı yeniden öğrenmek.

Byung-Chul Han, Slavoj Žižek, Jürgen Habermas

Fields Madalyası 2026: Deng, Pardon, Tsimerman ve Wang — yapay zekâ çağında 'matematiğin Nobel'i kime verilir?

Temmuzda Philadelphia'da düzenlenen Uluslararası Matematikçiler Kongresi'nde dört madalya: Yu Deng (kinetik denklemler), John Pardon (simplektik geometri), Jacob Tsimerman (aritmetik geometri) ve doksan yılda üçüncü kadın Hong Wang (Kakeya sanısı). İki ay sonra on bin yapay ajan Navier–Stokes'u 'çözdü' — ve Buckmaster, 'Martínez-Zoroa Fields'ı hak ediyor' dedi. Ödül, hesaplayana mı, fikri bulana mı verilecek?

Felsefe Tarihinde Bugün — 16 Eylül

Bugün doğan Pomponazzi, aklın ruhun ölümlü olduğunu gösterdiğini yazdı ve kitabı Venedik'te yakıldı; bugün doğan J. J. C. Smart zihnin beyinden başka bir şey olmadığını savundu; bugün doğan Susan Hurley zihnin kafatasının dışına taştığını. Bugün ölen Yamazaki Ansai Konfüçyüs'le Şinto'yu, Buonarroti devrimle eşitliği birleştirdi. Ortak soru: Zihin nerede biter?