Beyin İmplantı ve Zihin Felsefesi

Nature Neuroscience'da yayımlanan çalışma, felçli insanların yalnızca konuşma niyetini değil, aynı anda jestlerini de beyin sinyallerinden çözebilen tek bir implant gösterdi. Asıl devrim mühendislikte değil: Bir düşünce nerede biter, beden nerede başlar? Merleau-Ponty'den Wittgenstein'a, Clark'tan Searle'e, Fricker'dan Heidegger'e — bir laboratuvar sonucunun felsefi dosyası.

David Chalmers, Miranda Fricker, Ludwig Wittgenstein, Daniel C. Dennett, Martin Heidegger

Beyin verisi kimin? Şili'den Connecticut'a nöro-haklar yasaları

Şili 2021'de 'zihinsel bütünlüğü' anayasasına yazdı ve bir şirkete bir yurttaşın beyin verisini sildirdi. ABD'de dört eyalet nöral veriyi 'hassas veri' saydı; Connecticut'ın yasası temmuzda yürürlüğe girdi. UNESCO'nun 190'dan fazla ülkenin imzaladığı nöroteknoloji çerçevesi ise ilk küresel standart. Beyin-bilgisayar arayüzleri konuşmayı çözerken hukuk, 'düşünce özgürlüğü'nün yeni bir tanımını arıyor.

Miranda Fricker: Bilginin de Bir Adaleti Vardır

Felsefeyi "kim haklı?" sorusundan "kimin sözüne neden inanıyoruz?" sorusuna çevirdi. Epistemik adaletsizlik kavramının yaratıcısı, iki hafta sonra Columbia'da Dewey Konferansları'nı verecek: Suçlama ve özür talebi, ahlaki 'baskı' olmadan mümkün mü? Fricker'ın yirmi yıllık yolculuğu — bilgi etiğinden ahlaki failliğin biçimlendirilmesine.

Miranda Fricker

Nusret Hızır: Aklın Sükûnetle Savunulduğu Bir Hayat

Reichenbach'ın asistanı, bilim felsefecisi, mantıkçı, çevirmen ve 147'liklerden biri. Büyük kitaplar bırakmadı; dergilerde yazdı, kavramları temizledi, öğrencilerine düşünmeyi öğretti. Hızır'ın asıl mirası kitaplarından büyük: Türkiye'de bilim felsefesini bir entelektüel kültür hâline getirme çabası — ve 'önce kavramı temizle, sonra tartış' ilkesi.

Nusret Hızır

Hans-Georg Gadamer: Anlamak Bir Yöntem Değil, Bir Karşılaşmadır

Yapay zekâ çağında Gadamer'i yeniden okumak neden zorunlu hâle geliyor? Yüz iki yıl yaşayan, yirminci yüzyılın tamamına tanıklık eden ve Hakikat ve Yöntem'in adıyla okurunu yanıltan filozof: Hakikat, yöntemle elde edilmez. Ufukların kaynaşması, önyargının rehabilitasyonu, Habermas ve Derrida ile kavgalar — ve makineyle konuşmanın diyalog olup olmadığı sorusu.

Martin Heidegger, Hans-Georg Gadamer

Yapay Zekâ Çağında Okunması Gereken Güncel Felsefe Kitapları

Bu hafta on beş kitabı tek tek tanıttık; bu yazı onları tekrar anlatmıyor. Bunun yerine bir okuma haritası: Hangi soruyu soruyorsanız hangi kitaptan başlamalısınız? Ve haritaya bu hafta eklenen yeni bir başlık: Thaddeus Metz'in Afrika felsefesinden beslenen 'ilişkisel adalet kuramı' — yapay zekâ kitabı olmadığı hâlde yapay zekâ çağının en önemli sorusunu soran bir kitap.

NASSP Kitap Ödülü Ladelle McWhorter'a: "Kişi olmaktan vazgeçebilir miyiz?"

Kuzey Amerika Sosyal Felsefe Derneği'nin 2026 Kitap Ödülü, Foucault geleneğinin en iyi soykütükçülerinden Ladelle McWhorter'ın Unbecoming Persons kitabına verildi. Tez sert: 'Kişi' kavramı, sömürgecilik, kölelik ve çevre yıkımını sürdürmek için üretildi; iyi bir hayat belki de kişi olmadan yaşanabilir. Sen'den Shelby'ye, Benhabib'den Lackey'e uzanan bir ödülün 2026 tercihi.