Aydınlanma

Japonya'da felsefe tarihinin "sessizliği" sorgulanıyor: Cinsiyet neden yüzyıllarca konuşulmadı?

Tokyo yakınlarındaki Dokkyo Üniversitesi 9 Ekim'de Wuppertal'den Friederike Kuster'i konuk ediyor: 'Konuşkan Sessizlik: Felsefe Tarihinde Cinsiyet Kategorisi.' Soru şu: Antik Yunan'dan 20. yüzyıla filozoflar cinsiyet üzerine düşündü; peki bu tema akademik felsefede neden 20. yüzyıla kadar neredeyse hiç 'alınmadı'? Ardından iki günlük bir tarih felsefesi atölyesi: Platon'dan Hegel'de İslam'a.

Platon

Felsefe Tarihinde Bugün: 5 Ekim — Diderot, Jonathan Edwards ve Václav Havel

5 Ekim, Aydınlanma'nın en huzursuz zihni Denis Diderot'nun (1713), Amerikan felsefesinin ilk büyük metafizikçisi Jonathan Edwards'ın (1703) ve 'iktidarsızların iktidarı'nı yazan oyun yazarı-cumhurbaşkanı Václav Havel'in (1936) doğum günü. Ansiklopedi, özgür irade ve yalan içinde yaşamak üzerine.

Denis Diderot

TU WEIMING VE YENİ KONFÜÇYÜSÇÜLÜK

Çin düşüncesinin Batı'ya verdiği en önemli cevaplardan biri: 'Modern olmak için Batılılaşmak zorunda mıyız?' Tu Weiming, Konfüçyüsçülüğü geçmişte kalmış bir ahlak öğretisi olarak değil, modern dünyanın krizlerine cevap verebilecek yaşayan bir felsefi gelenek olarak yeniden yorumlayan çağdaş düşünürlerin başında geliyor. 'Kültürel Çin', 'ruhsal hümanizm', 'medeniyetler diyaloğu' ve 'Konfüçyüsçülüğün üçüncü dönemi' kavramları, Çin düşüncesini küresel felsefenin merkezî tartışmaları içinde yeniden konumlandırıyor. 86 yaşındaki filozofun portresi.

Konfüçyüs, Tu Weiming

30 Eylül ve 1 Ekim: Condillac'tan Dilthey'e, Rumi'den Alvin Goldman'a

Tarihte bazı günler filozofların doğum ve ölüm tarihleriyle öne çıkar; bazı günler ise felsefenin kendisinin dönüşümünü hatırlatır. 30 Eylül ve 1 Ekim, epistemoloji, mistisizm, hermeneutik ve siyaset felsefesi açısından dikkat çekici isimleri aynı takvimde buluşturuyor: Condillac'ın heykeli, Mevlânâ'nın doğumu, Claudia Card'ın kötülük kuramı, Dilthey'in 'anlama'sı, Alvin Goldman'ın dışsalcılığı ve Mészáros'un sermaye eleştirisi.

Wilhelm Dilthey

27 Eylül: Bossuet'nin doğumu, Cizvitlerin kuruluşu ve tarihin Tanrı'nın planı olarak okunması

Jacques-Bénigne Bossuet 1627'de bugün Dijon'da doğdu: Meaux Piskoposu, Güneş Kral'ın vaizi, mutlak monarşinin ilahi hakkını ve tarihin Tanrı'nın planı olduğunu savunan 'Evrensel Tarih Üzerine Söylem'in yazarı; Fénelon'la kavgası, Voltaire'in ve Hegel'in tarih felsefesinin karşı kutbu. Aynı gün 1540'ta Papa III. Paulus Cizvit tarikatını onayladı.

29. Philosophicum Lech: 'Vesayet altında düşünmek' teması altı gün boyunca Arlberg'de tartışılacak

Almanca konuşulan dünyanın en tanınmış felsefe festivallerinden Philosophicum Lech, 22-27 Eylül'de 'Betreutes Denken. Die neue Lust an der Unmündigkeit' başlığıyla toplanıyor. Precht, Safranski, Rostalski, Newmark, Butter ve Nosthoff konuşacak; Barbara Bleisch ve Konrad Paul Liessmann açılış tartışmasını yapacak. Tractatus töreni 25 Eylül'de.

Erasmus Ödülü 2026 Steve McQueen'e: "Ecce Homo" — İşte insan

Hollanda'nın Erasmus Ödülü bu yıl bir filozofa değil, bir sinemacıya gitti; ama temasıyla felsefenin tam ortasında: Ecce Homo, insana bak. Habermas, Jaspers, Kolakowski, Dennett ve Haraway'in aldığı ödülü 12 Years a Slave'in yönetmenine veren komite, bakışın ahlaki bir edim olduğunu söylüyor. Yapay zekânın insanı 'veri' olarak gördüğü bir yılda, bu tercih tesadüf değil.

Daniel C. Dennett

Felsefe tarihinde bugün: 10 Eylül — sınırda duran üç düşünür

Bugün doğan Georges Bataille aklın sınırını sordu. Bugün ölen Mary Wollstonecraft yurttaşlığın sınırını. Ve yine bugün ölen Paul Virilio teknolojinin sınırını — bıraktığı sezgi bugünkü yapay zekâ tartışmasını neredeyse birebir tarif ediyor.

Georges Bataille, Mary Wollstonecraft, Paul Virilio

Macit Gökberk: felsefeyi çevirmek değil, Türkçede kurmak

Selanik'te doğdu, Berlin'de Hegel ile Comte üzerine doktora yaptı, bir Türk felsefecisinin yazdığı ilk kapsamlı felsefe tarihini kaleme aldı. Ama asıl projesi başkaydı: Türk Dil Kurumu başkanlığını iki dönem yürüten Gökberk için dil, düşüncenin taşıyıcısı değil biçimlerinden biriydi.