YAKLAŞAN FELSEFE ETKİNLİKLERİ

2 Ekim 2026 itibarıyla felsefe dünyasının sonbahar takvimi yoğunlaşıyor. Türkiye'de İslam felsefesi, teknik, matematik felsefesi ve öğrenci kongreleri öne çıkarken; Asya'da Konfüçyüsçülük ve Hint felsefesi, Afrika'da kültürlerarası düşünce, Avrupa'da Foucault'nun yüzüncü yılı ve matematik tarihi, ABD'de siyaset teorisi ve bilgelik üzerine toplantılar dikkat çekiyor. Aşağıdaki listede yalnızca düzenleyici kurumların duyurularından doğruladığımız etkinlikler var; daha önce ayrı haber yaptıklarımıza bağlantı verdik, ayrıntıları tekrarlamadık. Yeni eklenenler etkinlik takvimimizde.

TÜRKİYE#

1-3 Ekim · Selçuk, İzmir — Mantık, Matematik ve Felsefe XI. Ulusal Sempozyumu: "ÂRÂF"

İstanbul Kültür Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi'nin koordinasyonunda düzenlenen sempozyum bugün, 2 Ekim'de ikinci gününde. Tema, "ÂRÂF: Belirsiz Kesinlikler, Kesin Belirsizlikler Arasında İnsan ve Bilgi"; matematiksel kesinlik, mantıksal tutarlılık, felsefi derinlik ve sanatsal yaratıcılık arasındaki ilişkiler disiplinlerarası biçimde ele alınıyor. Çağrılı konuşmacılar Ahmet Arslan ve Kaan H. Ökten; oturumlar halka açık, üçüncü günün kapanışından sonra Efes gezisi var. Sempozyumun 2003'te Assos'ta başlayan tarihini ve bu yılki programı ayrı bir yazıda anlatmıştık; künye takvimde. Türkiye'deki felsefe gündeminin bu haftaki en önemli akademik buluşması.

22-23 Ekim · İstanbul Medeniyet Üniversitesi — II. Öğrenci Kongresi: "Teknik ve Felsefe"

Genç araştırmacılar için en önemli etkinliklerden biri. Kongrenin temel sorusu, teknolojinin insanı nasıl değiştirdiği; temalar çağdaş teknikten yapay zekâya, Türk düşüncesinde ve klasik düşüncede teknikten teknoloji-etik, teknoloji-ontoloji, teknoloji-estetik, teknoloji-feminizm ve teknoloji-ekoloji ilişkilerine uzanıyor. Çağrı metni, Aristoteles'in tekhne'sinden Simondon'un teknik nesnelerine bir hat çiziyor; bugün doğum gününde andığımız Simondon ile kongrenin sorusu aynı. Daha önce haber yapmıştık; künye takvimde. Not: Bu, bölümün ikinci öğrenci kongresi; bazı listelerde 14 Ekim için anılan "I. Öğrenci Kongresi" kaydını doğrulayamadık.

26-27 Ekim · İstanbul Üniversitesi — I. Ulusal İslam Felsefesi Sempozyumu: "İskenderiye'den Bağdat'a"

Türkiye'nin sonbahar takvimindeki en önemli felsefe etkinliklerinden biri. Başlık, "Geç Antik Felsefenin İslam Dünyasına İntikali ve Yorumlanışı"; sempozyum yalnızca İslam filozoflarını değil, Yunan felsefesinin İslam dünyasına nasıl geçtiğini soruyor: Bu geçiş yalnızca bir çeviri faaliyeti miydi, yoksa metinlerin Süryanice ve Arapçaya aktarılması sırasında yeni kavramlar, yeni problemler ve yeni felsefi yorumlar mı doğdu? Çeviri çevreleri, Geç Antik şerh geleneği, Arapça felsefe terminolojisinin gelişimi ve sahte eserlerin üretimi gündemde. Sempozyumu ayrıntılı bir haberde ele almıştık; künye takvimde.

3-5 Kasım · İstanbul Medeniyet Üniversitesi — 36. Novembertagung: "(Perceived) Dichotomies in Mathematics"

Matematik tarihi ve felsefesinin 1990'dan beri her yıl Avrupa'nın başka bir kentinde toplanan genç araştırmacılar konferansı, ilk kez İstanbul'da; ev sahibi Medeniyet Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü. Tema, matematikte kurulan ikiliklerin (saf-uygulamalı, sonlu-sonsuz, keşif-icat, sezgi-biçimselleştirme) tarihte nasıl oluştuğu ve neyi gizlediği. Düzenleyiciler Oxford, Utrecht, Lizbon, Bristol ve İstanbul'dan; destekleyenler arasında Uluslararası Matematik Tarihi Komisyonu ve British Society for the History of Mathematics var. Konferans özellikle doktora öğrencileri ve kariyerinin başındaki araştırmacılara yönelik. Yeni eklendi: takvim kaydı.

ASYA#

2 Ekim · Tokyo — "Michel Foucault: Felsefe, Siyaset ve Toplum"

Maison franco-japonaise'in Foucault'nun doğumunun yüzüncü yılı için düzenlediği sempozyum bugün akşam Tokyo'da; Foucault'nun Japonya'daki alımlanması (1970 ve 1978'deki Japonya ziyaretleri, Zen'le karşılaşması) tartışmanın parçası. Foucault 15 Ekim 1926'da doğdu; yüzüncü yıl etkinliklerinin en kapsamlısı Paris'te (aşağıda).

17 Ekim · Seul — SNU Asya Merkezi, Hint Felsefesi Yıllık Sonbahar Konferansı

Seul Ulusal Üniversitesi Asya Merkezi'nin yıllık Hint felsefesi konferansı, 17 Ekim Cumartesi saat 10.00'da Samick Hall'da. Güney Kore'de Hint felsefesi araştırmalarının başlıca yıllık buluşması; felsefe tarihinin yalnızca Yunanistan-Avrupa hattından okunamayacağını hatırlatan toplantılardan. Takvim kaydı.

21-24 Ekim · Hong Kong — New Asia Lectures on Confucianism: Franklin Perkins

Mou Zongsan, Tang Junyi ve Xu Fuguan'ın hocalık yaptığı, 20. yüzyıl Yeni Konfüçyüsçülüğünün merkezi New Asia College'ın Konfüçyüsçülük ders dizisini bu yıl Philosophy East and West editörü Franklin Perkins (Hawai'i Üniversitesi) veriyor: 21 Ekim'de "Mengzi on What People Really Want", 24 Ekim'de "The Relevance of Life After Death in Early Confucianism". Dersler İngilizce, yüz yüze ve çevrim içi. Bugün Tu Weiming'i anlatırken New Asia'nın bu gelenekteki yerine değindik. Takvim kaydı.

Oxford'dan not: Kore Üniversitesi ile ortaklaşa düzenlenen "Korea, East Asia and the World: Neo-Confucianism in Comparative Perspective" konferansı, bazı listelerde ekim ortası için anılıyor; TORCH'un duyurusuna göre toplantı 15-16 Eylül'de Brasenose College'da yapıldı. Yeni-Konfüçyüsçülüğün Çin'den Kore, Japonya ve Vietnam'a yayılışını küresel tarih içinde ele alan konferansın bildirileri bekleniyor.

AFRİKA#

12-16 Ekim · Dakar — UNESCO Kültürlerarası Yetkinlikler Kürsüsü Konferansı

Stellenbosch Üniversitesi UNESCO Kürsüsü'nün üçüncü yıllık konferansı Cheikh Anta Diop Üniversitesi'nde; tema "Afrika Bağlamlarında Kültürlerarası Yetkinlikleri Keşfetmek". Alt başlıklar kültürlerarası yetkinliğin iklim, toplumsal cinsiyet ve barış inşasıyla kesişimi, sömürge öncesi kültürlerarası pratikler ve Afrikalı gençlerin bakışı. Etkinlik yalnızca Afrika içindeki kültürlerarası ilişkileri değil, Afrika deneyiminin küresel kültürlerarası düşünceye katkısını da ele alıyor; felsefenin Afrika'yı "araştırma konusu" değil, kavramsal üretim merkezi olarak görmesi açısından önemli. Takvim kaydı.

AVRUPA#

30 Eylül 2026 - 15 Ocak 2027 · Paris — "Foucault: Collège de France'ta Bir Entelektüel Serüven"

Collège de France, 1970'ten 1984'teki ölümüne kadar kürsüsünü işgal eden Foucault'nun yüzüncü doğum yılını yıl boyu süren bir programla anıyor: Didier Fassin'in "Foucault'nun Mevcudiyetleri" dersleri (mayıs), "Sınırsız Foucault" uluslararası sempozyumu (haziran) ve 30 Eylül'de açılan, Bibliothèque nationale de France ile ortak hazırlanan sergi. Sergiye Aurèle Méthivier'nin düzenlediği bir konferans dizisi eşlik ediyor. Collège de France'ın notuna göre Foucault bugün beşeri bilimlerde dünyanın en çok atıf alan yazarı. Sitemizde Pennsylvania'daki "The Foucault Century" sempozyumunu ve dördüncü cildin yayımlanmasını ele almıştık.

13-15 Ekim · Nijmegen — COMET 2026 ve 27-30 Ekim · Moskova / çevrim içi — Formal Philosophy 2026: Her ikisini daha önce duyurmuştuk (COMET; Formal Philosophy). Moskova toplantısının konuları felsefi mantık, biçimsel epistemoloji, biçimsel ontoloji, analitik metafizik ve matematik felsefesi; yüz yüze ve çevrim içi katılım mümkün.

ABD#

1-3 Ekim · Notre Dame — "But Where Can She Be Found? Wisdom from Age to Age"

de Nicola Etik ve Kültür Merkezi'nin 26. yıllık Sonbahar Konferansı, bilgeliği antik felsefenin teorik-pratik bilgelik ayrımı, Kutsal Kitap geleneği ve pratik yaşam açısından ele alıyor; üniversitenin en büyük disiplinlerarası toplantısı. Dün takvim yazımızda değinmiştik.

30-31 Ekim · Harvard — Graduate Conference in Political Theory

Harvard Hükümet Bölümü'nün yıllık lisansüstü siyaset teorisi konferansı. Açılış konuşmasını 30 Ekim'de Brown Üniversitesi'nden Melvin Rogers yapacak; Rogers, The Darkened Light of Faith (2023) kitabıyla Afrikalı-Amerikalı siyasal düşünceyi demokrasi kuramının merkezine taşıyan isimlerden. Takvim kaydı.

Doğrulayamadıklarımız#

Elimize ulaşan sonbahar listelerinde yer alan bazı kayıtları düzenleyici kurumların duyurularından teyit edemedik ve bu yazıya almadık: İstanbul Medeniyet'te 9 Ekim'de bir "son lisans dersi", 14 Ekim'de bir "I. Öğrenci Kongresi" ve 27 Kasım'da "Savaş ve Felsefe" kongresi; City University of Hong Kong'da 12 Ekim'de "Democracy, Meritocracy and Political Rights"; HSE Moskova'nın 26-27 Ekim'deki yıllık konferansı; Ashoka Üniversitesi'nin kolokyum programı; Novembertagung'un ana konuşmacı listesi. Düzenleyicilerin duyuru bağlantısı iletmesi hâlinde takvime ekleriz.

2 Ekim itibarıyla öne çıkan eğilimler#

Sonbahar takvimine bütün olarak bakıldığında beş eğilim görünüyor. Birincisi, Konfüçyüsçülük geri dönüyor: Hong Kong, Oxford ve Pekin'deki toplantılar, Konfüçyüsçülüğün artık yalnızca Çin tarihi uzmanlarının konusu olmadığını gösteriyor; sitemizde üç gündür süren Konfüçyüs-Tu Weiming dosyası bu eğilimin yansıması. İkincisi, teknoloji felsefeyi yeniden şekillendiriyor: Yapay zekâ, teknik, bilinç ve teknoloji-etik ilişkisi hem Türkiye'de hem uluslararası akademide hızla büyüyen alanlar. Üçüncüsü, İslam felsefesi Türkiye'de yeniden merkezî tartışma alanlarından biri oluyor; İstanbul Üniversitesi'nin ilk Ulusal İslam Felsefesi Sempozyumu, alanın kurumsallaşması açısından dikkat çekici. Dördüncüsü, matematik yeniden felsefenin merkezinde: Selçuk'taki sempozyum ve İstanbul'daki Novembertagung, yapay zekâ ve hesaplama çağında matematiksel bilginin felsefi statüsünün yeniden tartışıldığını gösteriyor. Beşincisi, felsefenin coğrafyası genişliyor: Seul'de Hint felsefesi, Hong Kong'da Konfüçyüsçülük, Tokyo'da Foucault, Dakar'da kültürlerarası düşünce, Moskova'da biçimsel felsefe, İstanbul'da İslam felsefesi ve teknik. Bu tablo, 21. yüzyıl felsefesinin artık yalnızca Paris-Berlin-Londra-New York ekseninde okunamayacağını açıkça gösteriyor. Felsefenin yeni haritası çok merkezli.