Tekniği düşünmek: İstanbul Medeniyet'te öğrenci kongresi ekimde

Türkiye'de felsefe kongrelerinin çoğu akademisyenler içindir. Öğrenciler dinleyici koltuğunda oturur.

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Felsefe Bölümü'nün öğrenci kongresi bu düzeni tersine çeviriyor: Konuşan taraf öğrenciler. Ve kapı yalnızca lisansüstüne değil, liseye kadar açık.

İkincisi 22-23 Ekim 2026'da toplanıyor. Başlık: Teknik ve Felsefe.

Başvurular 1 Ağustos'ta kapandı; program yaklaştıkça duyurulacak.

Çağrı metni bir ders gibi kurulmuş#

Kongrenin duyuru metni, alışıldık davet dilinden farklı. Tek bir uzun cümlede tekniğin felsefe tarihindeki güzergâhını çiziyor ve bunu yaparken bir okuma listesi de veriyor.

Aristoteles'le başlıyor: tekhne, var olanın hakikatini meydana getiren bir poiesis ve bilgi türü olarak konumlanıyor. Bu, tekniği "araç kullanımı" saymanın önündeki ilk engel. Aristoteles'te tekhne bir yapma bilgisidir — hem beceri hem kavrayış.

Francis Bacon'da anlam değişiyor: Bilgi, doğaya egemen olmanın ve pratik güce dönüşmenin aracı hâline geliyor. Modern bilimin programı burada kuruluyor.

Marx, tekniği üretim güçlerinin gelişimi ve toplumsal dolayımın kurucu unsuru olarak çözümlüyor. Teknik artık yalnızca insan-doğa ilişkisi değil; insan-insan ilişkisinin de belirleyeni.

Walter Benjamin, sanat eserinin teknik yeniden-üretilebilirlik çağındaki ontolojik dönüşümünü ve estetiğin siyasallaşması olanaklarını gündeme getiriyor. Fotoğraf ve sinema, "biriciklik" kavramını ortadan kaldırıyor.

Heidegger, modern tekniğin özünü bir çerçeveleme — Gestell — olarak okuyor ve insanı varlığın gizinden uzaklaştıran tehlikeye karşı uyarıyor.

Gilbert Simondon ise teknik nesnelerin kendilerine özgü bir varoluş tarzı olduğunu, teknik kültürün insanla yeni bir bağ kurduğunu savunuyor.

Metnin bağladığı yer önemli: Teknik, felsefe tarihinin her döneminde insanın doğayla ilişkisinde sınırları zorlayan, geleceği kuran en ikircikli kavramlardan biri olmuştur.

On tema, üç format#

Kongre on tema öneriyor ve listede alışıldık olmayan başlıklar var:

Çağdaş teknik · Yapay zekâ · Türk düşüncesinde teknik · Klasik düşüncede teknik · Etik ve teknoloji · Bilgi ve teknoloji · Teknik ve ontoloji · Teknoloji ve estetik · Teknoloji ve feminizm · Teknoloji ve ekoloji

"Türk düşüncesinde teknik" başlığı, Türkiye'de son dönemde belirginleşen bir arayışın parçası. Sitemizde ele aldığımız Anadolu Nazariyatı dergisi ve Yalçın Koç'un çalışmaları da aynı soruya farklı yerlerden yaklaşıyor: Kendi kavramlarımızdan hareketle düşünmek mümkün mü?

Daha dikkat çekici olan biçim tercihi: Sunumlar metinle sınırlı değil. Poster sunumları ve kısa videolar dahil, felsefi bir düzleme dayanmak kaydıyla her türlü yaratıcı anlatı kabul ediliyor.

Bu, bir felsefe kongresi için cesur bir açılım. Ve konuyla tutarlı: Tekniğin düşünceyi nasıl biçimlendirdiğini tartışan bir toplantının, kendi sunum tekniğini de sorgulaması yerinde.

Neden şimdi?#

Teknik kavramı bugün Türkiye'de ve dünyada iki yönden basınç altında.

Bir yandan yapay zekâ, tekniğin insan zihnine değil, insan zihninin yerine geçme iddiasıyla ortaya çıkıyor. Sitemizde bu dönem izlediğimiz tartışmaların çoğu — yapay zekâ yazarlığı yasağından sınıftaki kullanımına kadar — bu basıncın belirtileri.

Öte yandan iklim krizi, tekniğin doğayla ilişkisini yeniden açıyor. Bacon'ın "doğaya egemen olma" programının bedelini hesaplayan bir dönemdeyiz.

Heidegger'in Gestell kavramı tam bu kesişimde duruyor: Modern teknik, doğayı ve giderek insanı, kullanıma hazır bir kaynak olarak çerçeveliyor.

Kongre başlığının sorduğu asıl soru da bu:

Teknolojiyi biz mi şekillendiriyoruz, yoksa teknoloji dünyayı algılama biçimimizi mi şekillendiriyor?

Pratik bilgiler#

• Tarih: 22-23 Ekim 2026
• Düzenleyen: İstanbul Medeniyet Üniversitesi Felsefe Bölümü
• Katılım: Lise, lisans ve lisansüstü öğrencileri
• Başvuru: 1 Ağustos 2026'da kapandı (350-400 kelimelik özet ve kısa özgeçmişle)
• İletişim: imuogrencikongresi@gmail.com

Program açıklandığında ayrıntıları aktaracağız.

---

Not: Bölümün duyuru sayfasındaki ilan tarihi 22 Eylül'dür; etkinlik tarihi ise metinde açıkça belirtildiği gibi 22-23 Ekim 2026'dır.