.jpg?width=500 "Kant")
FELSEFE HABERLERİÇağdaş filozoflar · fikirler · kitaplar
Etiket
45 haber
Bugün doğan Pomponazzi, aklın ruhun ölümlü olduğunu gösterdiğini yazdı ve kitabı Venedik'te yakıldı; bugün doğan J. J. C. Smart zihnin beyinden başka bir şey olmadığını savundu; bugün doğan Susan Hurley zihnin kafatasının dışına taştığını. Bugün ölen Yamazaki Ansai Konfüçyüs'le Şinto'yu, Buonarroti devrimle eşitliği birleştirdi. Ortak soru: Zihin nerede biter?
Nature Neuroscience'da yayımlanan çalışma, felçli insanların yalnızca konuşma niyetini değil, aynı anda jestlerini de beyin sinyallerinden çözebilen tek bir implant gösterdi. Asıl devrim mühendislikte değil: Bir düşünce nerede biter, beden nerede başlar? Merleau-Ponty'den Wittgenstein'a, Clark'tan Searle'e, Fricker'dan Heidegger'e — bir laboratuvar sonucunun felsefi dosyası.
David Chalmers, Miranda Fricker, Ludwig Wittgenstein, Daniel C. Dennett, Martin Heidegger
Şili 2021'de 'zihinsel bütünlüğü' anayasasına yazdı ve bir şirkete bir yurttaşın beyin verisini sildirdi. ABD'de dört eyalet nöral veriyi 'hassas veri' saydı; Connecticut'ın yasası temmuzda yürürlüğe girdi. UNESCO'nun 190'dan fazla ülkenin imzaladığı nöroteknoloji çerçevesi ise ilk küresel standart. Beyin-bilgisayar arayüzleri konuşmayı çözerken hukuk, 'düşünce özgürlüğü'nün yeni bir tanımını arıyor.
"Bilinç bir sır değilse nedir?" Dennett felsefeyi laboratuvara soktu; ama laboratuvarı da felsefeye teslim etmedi. Ryle'ın öğrencisi, Darwin'in savunucusu, 'içimizdeki küçük ben' sezgisinin en inatçı düşmanı. Ölümünden iki yıl sonra, yapay zekâ çağının en çok ihtiyaç duyduğu kavram onun: kavrayışsız yetkinlik.
Daniel C. Dennett
On kitap, üç soru. Schwitzgebel'in bilinç şüpheciliğinden Keeling ve Street'in yapay zekâ refahına, Wittgenstein ile Turing'in yeniden buluşmasından Harvey'nin Kapital anlatısına, Batchelor'ın Sokrates ile Buda'sından Hart'ın tanrılar diyaloğuna: Son iki yılın felsefe yayıncılığı, 'insan olmayan bir varlık ne zaman biri hâline gelir?' sorusunun etrafında toplanıyor.
Eric Schwitzgebel, David Harvey
Paris'teki Institut Jean Nicod'nun her yıl zihin felsefesi ve bilişsel bilimin önde gelen bir ismine verdiği ödülün 2026 sahibi, Rutgers'tan Elisabeth Camp. Metafor, hakaret ve 'perspektif' üzerine çalışmalarıyla tanınan Camp, kasımda Paris'te 'Çerçeveler ve Perspektifler' başlıklı dört ders verecek. Fodor'dan Chalmers'a uzanan bir listeye yeni bir isim.
Bugün doğan Mary Midgley, insanın makineye ve gene indirgenmesine ömrünü adadı. Bugün ölen Montaigne felsefeyi sistem kurmaktan kurtarıp kendini sınamaya dönüştürdü; bugün ölen Feuerbach, Tanrı'nın insanın yansıması olduğunu söyledi; bugün ölen Samuel Alexander, bilincin maddeden 'belirdiğini' savundu. Dördü de aynı soruya bakıyor: İnsan sınırını nereye çizer?
Mary Midgley, Michel de Montaigne, Ludwig Feuerbach, Samuel Alexander
Bugün doğan bir Cambridge filozofu, felsefi soruların çoğunun yanlış kurulduğunu düşündü. Bugün doğan bir Polonyalı yazar, insanın kendisinden radikal biçimde farklı bir zekâyı anlayıp anlayamayacağını sordu. Ve bugün dört çocuk, on yedi bin yıllık bir mağara resmine tesadüfen girdi. Üçü aynı yerde buluşuyor.
Stanisław Lem, John Wisdom
Yılın kalan aylarında raflara gelecek kitaplar, 2026'nın eksenini netleştiriyor: yapay zekâ, bilinç, dil, insan zihni ve siyaset. Cambridge'in Elements dizisinden üç yeni başlık — zihinsel kurgusalcılık, duyular ve yalancı paradoksu — bu ekseni beklenmedik yerlerden kesiyor.
