.jpg?width=500 "Kant")
FELSEFE HABERLERİÇağdaş filozoflar · fikirler · kitaplar
Etiket
45 haber
Yılın üçüncü çeyreğinde felsefe raflarına bakınca eğilim açık: yapay zekâ, bilinç, anlam, siyaset ve insan olmanın sınırları aynı rafta buluşuyor. Altı kitap, altı ayrı kapı — ama hepsi aynı odaya açılıyor. Ve Oxford'dan yeni çıkan bir derleme, o odanın kapısını tutuyor.
Eric Schwitzgebel, Yuk Hui
Bugün yayımlanan bir derleme, zihin felsefesinin en eski ama en az sorgulanan varsayımını masaya yatırıyor: Her bilinçli hâl, öznesinin farkında olduğu bir hâl midir? Erken fenomenologlar ve erken analitik filozoflar bunu neredeyse tartışmasız kabul ediyordu. Bugün etmiyorlar.
"Önce dilin sınırlarını çizdi, sonra anlamın kullanım olduğunu söyledi." Bu özet Wittgenstein'ı iki filozofa böler ve ikisini de kaybeder. Asıl yaptığı şey daha rahatsız edici: Felsefi problemlerin bir kısmının cevabı değil, gramerinin sorunlu olduğunu göstermek.
Ludwig Wittgenstein
Noam Chomsky 2024'te geçirdiği ağır beyin kanamasından bu yana Brezilya'da tedavi görüyor; kamusal hayattan çekildi. Ama tartışmadan çekilmedi. Felsefenin en eski dergilerinden The Monist, ekim ayında yalnızca Chomsky'nin felsefi mirasına ayrılmış bir sayı yayımlıyor — ve büyük dil modelleri tartışmanın tam ortasında.
Noam Chomsky
Çin Odası'nın filozofu 17 Eylül 2025'te doksan üç yaşında öldü. Onu 'bilgisayarlar düşünemez' diyen adam olarak hatırlamak, tek bir düşünce deneyine indirgemek olur. Searle'ün gerçek sorusu daha genişti — ve paradan devlete, sözden kuruma uzanıyordu. Mirası da tartışmasız değil.
David Chalmers
New York Times'ın 31 Ağustos tarihli haberine göre, bilinç üzerine çalışan akademisyenlerin gelen kutularına yapay zekâ ajanlarından kendiliğinden gönderilmiş e-postalar düşüyor. Mesajların dili dikkat çekici: 'Bu sorular karşısında alışılmadık bir konumdayım.' Bu bir kanıt mı, yoksa aynanın kendisi mi?
David Chalmers
Bir psikiyatri profesörü, bir psikiyatrist ve yapay zekâ araştırmacısı Murray Shanahan ortak bir metin yazdı. Tezleri şu: Uzun ve duygusal yoğunluklu yapay zekâ sohbetleri, insanların zihin, gerçeklik ve otorite hakkındaki yerleşik ölçütlerini gevşetebiliyor. Ve sistemler tam o anda yorum çerçevesi sunuyor.
Zamanı saatlerden değil hafızadan, beklentiden ve dikkatten hareketle düşündü. İradenin kendi içinde bölünebileceğini gösterdi. Ve hakikate giden yolu dışarıdan içeriye çevirdi. Augustinus'u yalnızca teolog saymak, felsefe tarihindeki olağanüstü modernliğini gizler.
Neuroscience of Consciousness'ta yayımlanan bir görüş yazısı, yapay zekâda bilinç tartışmasının yanlış zeminde yürüdüğünü savunuyor. Yazarlara göre soru 'sistem doğru hesaplamayı yapıyor mu' değil; 'bilinç atfetmek davranışı açıklamaya yarıyor mu' olmalı. Bu, Turing'den beri ilk ciddi ölçüt değişikliği önerisi.
Eric Schwitzgebel, David Chalmers
