Rönesans

24 Eylül: Cardano'nun doğumu ve Paracelsus'un ölümü — Rönesans'ın iki asi hekimi

Gerolamo Cardano 1501'de bugün Pavia'da doğdu: Cebirde negatif ve sanal sayıları kabul eden, kumar masasında olasılık düşüncesini başlatan, kendi yıldız falını yorumlayıp Engizisyon'a düşen hekim-matematikçi. Paracelsus 1541'de bugün Salzburg'da öldü: Basel'de İbn Sînâ'nın Kanun'unu yakan, 'dozu zehir yapar' diyen, insanı evrenin mikrokozmosu sayan simyacı-filozof.

Felsefe Tarihinde Bugün — 16 Eylül

Bugün doğan Pomponazzi, aklın ruhun ölümlü olduğunu gösterdiğini yazdı ve kitabı Venedik'te yakıldı; bugün doğan J. J. C. Smart zihnin beyinden başka bir şey olmadığını savundu; bugün doğan Susan Hurley zihnin kafatasının dışına taştığını. Bugün ölen Yamazaki Ansai Konfüçyüs'le Şinto'yu, Buonarroti devrimle eşitliği birleştirdi. Ortak soru: Zihin nerede biter?

Felsefe Tarihinde Bugün — 14 Eylül

Bugün doğan Allan Bloom eğitimin amacının bilgi aktarmak değil ruhu dönüştürmek olduğunu savundu; bugün doğan Humberto Maturana canlının kendini üreten bir örgütlenme olduğunu söyledi; bugün doğan Agrippa büyüyle bilimin henüz ayrılmadığı bir çağın tanığıydı. Bugün ölen Rudolf Carnap ise tek bir soru bıraktı: Bir cümlenin anlamlı olduğunu nasıl bileceğiz? Yapay zekâ çağında bu soru yeniden soruluyor.

Rudolf Carnap, Allan Bloom, Humberto Maturana

Felsefe tarihinde bugün: 7 Eylül — vicdanın hakemi kim?

7 Eylül, üç ismi aynı eksende buluşturuyor. Thomas Erastus günahı Kilise'nin değil Devlet'in cezalandırması gerektiğini savundu. Robert Estienne, Yeni Ahit'i ilk kez numaralı ayetlerle basarak herkesin metne tek başına ulaşmasını mümkün kıldı. Eliezer Schweid, Yahudi düşüncesini modern dünyanın karşısına koydu. Ortak soru: Kutsal metin ve vicdan üzerinde otorite kimde?

Pocock: siyasal düşünce tarihini fikirler değil, diller yapar

J. G. A. Pocock, siyasal düşünce tarihini yazmanın kuralını değiştirdi: Filozofların ne düşündüğünü değil, hangi dille düşünebildiklerini sordu. 'Siyasal diller' kavramı, bir metnin ne söyleyebileceğinin önceden sınırlanmış olduğunu gösteriyor — ve bugünün siyasal tartışmalarına da uygulanabiliyor.

Machiavelli'yi yanlış okumanın beş yüz yılı

Adı bir sıfata dönüştü: 'makyavelist'. Oysa Machiavelli hayatının büyük bölümünü cumhuriyet savunusuna adadı, en uzun kitabını halkın bilgeliğini övmeye ayırdı ve Prens'i işsiz kaldığı bir sürgünde yazdı. Asıl radikalliği ahlaksızlığında değil — siyaseti ahlaktan ayrı bir bilgi alanı saymasında.

Felsefe Tarihinde Bugün — 12 Ağustos: Alessandro Achillini'nin ölümü

Bologna'nın 'ikinci Aristoteles' diye anılan hocası Alessandro Achillini 12 Ağustos 1512'de öldü. Rönesans'ta felsefe ile tıp aynı kürsüde buluşuyordu.