Kant

İoanna Kuçuradi'yi Kaybettik

Türkiye Felsefe Kurumu Başkanı, Hacettepe Felsefe Bölümü'nün kurucusu, Dünya Felsefe Kuruluşları Federasyonu'nun (FISP) ilk kadın başkanı ve UNESCO Felsefe ve İnsan Hakları Kürsüsü'nün sahibi Prof. Dr. İoanna Kuçuradi, 2 Ekim 2026 akşamı tedavi gördüğü Maltepe Üniversitesi Hastanesi'nde 89 yaşında öldü. Doksanıncı doğum gününe iki gün kalmıştı. Cenaze töreni 4 Ekim Cumartesi günü Maltepe Üniversitesi'nde yapılacak. Altmış yıllık bir hayatın bilançosu: Değer felsefesi, etik ile ahlak ayrımı, insan haklarının temellendirilmesi ve Türkiye'de felsefenin kurumsallaşması.

Friedrich Nietzsche, İoanna Kuçuradi, Arthur Schopenhauer

HİTOSHİ NAGAİ

'Neden ben benim?' sorusunu felsefenin merkezine yerleştiren Japon filozof. Bir insanın dünyadaki herhangi bir insan olmaktan çıkıp 'ben' olması ne demektir? 1951 doğumlu Hitoshi Nagai, kırk yıldır 〈Ben〉 ile 'ben' arasındaki ayrımı, 'tekil-varoluşluluk' kavramını ve 'bilinç neden gerçek değil?' sorusunu işliyor; 2025-2026'da Kant'a 'yanlış teşhis' koyan iki kitap ve otuz yıl sonra yeniden yazdığı 'Çocuklar İçin Felsefe' ile Japonya'nın en özgün metafizikçisi yeniden gündemde.

Thomas Nagel, Friedrich Nietzsche, Ludwig Wittgenstein, Hitoshi Nagai

20 Eylül: Leo Strauss, Richard Montague, Gillian Rose ve Adrian Piper — bir günde dört doğum

Siyaset felsefesinde 'satır aralarını okuma'nın kuramcısı Leo Strauss 1899'da, doğal dilin mantıksal semantiğini kuran Richard Montague 1930'da, Hegel'i sola karşı savunan Gillian Rose 1947'de, kavramsal sanatçı ve Kant yorumcusu Adrian Piper 1948'de bugün doğdu. Teosofist Annie Besant 1933'te öldü.

Leo Strauss

2025–2026'nın Öne Çıkan Felsefe Kitapları — II

Dünkü listenin devamı: Bu kez zihin ve makine ekseni. Michael Pollan bilincin bitkilerden yapay zekâya nerede başladığını soruyor; Yuk Hui Kant'ı makine çağında yeniden okuyor; Iain Thomson Heidegger'i ChatGPT'yle yüzleştiriyor; Wittgenstein-Turing hattı ikinci ciltte yönetişime geçiyor. Ve 2025-2026 felsefesinin büyük hikâyesi: Özne olmanın kendisi.

Yuk Hui, Ludwig Wittgenstein, Martin Heidegger

Felsefe Tarihinde Bugün — 2 Eylül: zemini arayan iki ölüm

2 Eylül 1865'te William Rowan Hamilton, 2 Eylül 1954'te Franz Neumann öldü. Biri cebirin dayanağını Kant'ın 'saf zaman' sezgisinde aradı; öteki Nazi Almanyası'nın aslında bir devlet bile olmadığını savundu. Aynı güne düşen iki ölüm, aynı soruyu farklı yerlerden soruyor: Bir yapıyı ayakta tutan nedir?

Felsefe Tarihinde Bugün — 31 Ağustos: Helmholtz'un doğumu, Baudelaire'in ölümü

Hermann von Helmholtz 31 Ağustos 1821'de doğdu; algıyı bir işaretler sistemi olarak açıklayan kuramıyla Kant'ı laboratuvara soktu. Aynı gün, 1867'de, 'modernité' sözcüğünü icat eden Baudelaire Paris'te öldü. İkisi de 1821 doğumluydu ve ikisi de modern gözün ne gördüğünü sordu.

Hannah Arendt Ödülü Lea Ypi'nin: totaliter deneyimden siyaset felsefesine

Arnavutluk doğumlu filozof, bu yılın Hannah Arendt Siyasal Düşünce Ödülü'ne değer görüldü. Jüri kararında, sosyalist Arnavutluk'ta geçen çocukluğunu felsefi çözümlemeye dönüştürme biçimine ve otoriterliğin yükseldiği bir dönemde özgürlük anlayışının kazandığı güncelliğe dikkat çekildi.

Yuk Hui'den 'Kant Machine': yapay zekâ çağında Kant'ı yeniden okumak

Erasmus Üniversitesi'nden teknoloji filozofu Yuk Hui'nin yeni kitabı, makinelerin ahlaki olup olamayacağını ve 'ebedi barış için bir algoritma' bulunup bulunmadığını soruyor.

Yuk Hui

Felsefe Tarihinde Bugün — 17 Ağustos: Büyük Friedrich'in ölümü

Prusya kralı II. Friedrich 17 Ağustos 1786'da Sanssouci'de öldü. Kant'ın 'Aydınlanma Nedir?' yazısı onun döneminde yazılmış, adı doğrudan anılmıştı.