YAKLAŞAN FELSEFE ETKİNLİKLERİ

Türkiye'den Çin'e, Japonya'dan Afrika'ya: Ekim ve Kasım 2026'nın önemli felsefe buluşmaları. 2 Ekim itibarıyla felsefe dünyasının sonbahar takvimi yoğunlaşıyor: Selçuk'ta süren Mantık, Matematik ve Felsefe sempozyumu, İstanbul'da İslam felsefesi, teknik ve matematik tarihi toplantıları; Hong Kong'da Konfüçyüsçülük dersleri, Seul'de Hint felsefesi, Dakar'da kültürlerarası yetkinlik, Paris'te Foucault'nun yüzüncü yılı, Harvard'da siyaset teorisi.

Konfüçyüs

FELSEFE TARİHİNDE BUGÜN — 2 EKİM

Gandhi'den Simondon'a: Şiddetsizlik, teknik, benlik ve insan olma sorusu. 2 Ekim, Mahatma Gandhi'nin doğumuyla şiddetsizliğin dünya çapında düşünsel ve siyasal bir ilkeye dönüşmesini, Gilbert Simondon'un doğumuyla insan-teknik ilişkisinin yeni bir ontolojiye kavuşmasını ve Swami Abhedananda ile Vedanta'nın Batı'yla karşılaşmasını hatırlatır. Aynı gün Wallace Stevens doğdu, Marcel Duchamp öldü; BM bugünü Uluslararası Şiddetsizlik Günü ilan etti.

YAPAY ZEKÂNIN EKONOMİ-POLİTİĞİ

Makineler artık yalnızca emeği değil, sermayenin kendisini de yeniden örgütlüyor. Stanford AI Index 2026'ya göre küresel kurumsal yapay zekâ yatırımı 2025'te 581,7 milyar dolara çıktı; Alphabet tek başına 2026 için 175-185 milyar dolarlık altyapı harcaması öngörüyor. Soru artık 'hangi işler kaybolacak?' değil: Yapay zekânın ürettiği değer kimin olacak? Marx'tan Arendt'e, Foucault'dan Habermas, Polanyi ve Simondon'a altı düşünürle bir ekonomi-politik okuması.

Peter Singer, Jürgen Habermas, David Harvey

HİTOSHİ NAGAİ

'Neden ben benim?' sorusunu felsefenin merkezine yerleştiren Japon filozof. Bir insanın dünyadaki herhangi bir insan olmaktan çıkıp 'ben' olması ne demektir? 1951 doğumlu Hitoshi Nagai, kırk yıldır 〈Ben〉 ile 'ben' arasındaki ayrımı, 'tekil-varoluşluluk' kavramını ve 'bilinç neden gerçek değil?' sorusunu işliyor; 2025-2026'da Kant'a 'yanlış teşhis' koyan iki kitap ve otuz yıl sonra yeniden yazdığı 'Çocuklar İçin Felsefe' ile Japonya'nın en özgün metafizikçisi yeniden gündemde.

Thomas Nagel, Friedrich Nietzsche, Ludwig Wittgenstein, Hitoshi Nagai

YUNUS EMRE: İNSAN KENDİNİ NASIL BİLİR?

Yedi yüzyıl sonra Yunus Emre'yi yeniden okumak: Benlik, gönül, bilgi ve kötülük üzerine radikal bir düşünce. Yunus'u yalnızca 'sevgi şairi' olarak okumak onu anlamanın en kolay ve en yüzeysel yoludur. Asıl Yunus daha zor bir soru sorar: İnsan kendisini gerçekten biliyor mu? Ona göre bilgi, insanı dönüştürmüyorsa henüz bilgi değildir; 'gönül' mistik bir duygu alanı değil, bilginin, ahlakın ve insanın kendisiyle karşılaşmasının gerçekleştiği felsefi bir mekândır. Kierkegaard, Nietzsche ve yapay zekâ çağıyla bir karşılaştırma.

Friedrich Nietzsche, Yunus Emre

DEMOGRAFİ VE SİYASET FELSEFESİ

Dünya değişiyor: İnsanların nerede doğduğu, nerede yaşadığı ve nereye gittiği artık siyaset felsefesinin merkezinde. IOM'un 2026 raporuna göre 304 milyon uluslararası göçmen, UNHCR'ye göre 123 milyon zorla yerinden edilmiş insan var; BM dünya nüfusunun bu yüzyıl içinde zirve yapma olasılığını yüzde 80 olarak hesaplıyor. Lévi-Strauss'un iki UNESCO konuşması, Arendt'in 'haklara sahip olma hakkı', Walzer'in üyelik tartışması ve Habermas'ın post-ulusal yurttaşlığı ışığında bir okuma.

Michael Sandel, Jürgen Habermas, Seyla Benhabib

KONFÜÇYÜS

Çinli bilgeyi yeniden düşünmek: İyi insan nasıl yetişir ve iyi toplum nasıl kurulur? Konfüçyüs'ü yalnızca 'Çin'in filozofu' veya 'ahlaklı olmayı öğütleyen bilge' olarak okumak onu küçültür. Asıl problemi şuydu: İnsan nasıl insan olur ve iyi insanlar olmadan iyi bir siyasal düzen kurulabilir mi? Ren, li, junzi ve zhengming kavramlarından 2026'nın 'Konfüçyüsçü demokrasi mi, meritokrasi mi?' tartışmasına, Erin Cline'ın yeni Analects çevirisi etrafındaki polemiğe ve yapay zekâ çağında karakter sorusuna.

Konfüçyüs