Erasmus Ödülü 2026 Steve McQueen'e: "Ecce Homo" — İşte insan

Hollanda'nın Erasmus Ödülü bu yıl bir filozofa değil, bir sinemacıya gitti; ama temasıyla felsefenin tam ortasında: Ecce Homo, insana bak. Habermas, Jaspers, Kolakowski, Dennett ve Haraway'in aldığı ödülü 12 Years a Slave'in yönetmenine veren komite, bakışın ahlaki bir edim olduğunu söylüyor. Yapay zekânın insanı 'veri' olarak gördüğü bir yılda, bu tercih tesadüf değil.

Daniel C. Dennett

Türkiye'deki Felsefe Dergileri — Makale Çağrıları ve Gönderim Durumu

Dünkü listenin devamı ve bir düzeltme notu: Türkiye'deki felsefe dergilerinin çoğu 'özel sayı çağrısı' değil 'sürekli makale kabulü' sistemiyle çalışıyor; internette dolaşan eski çağrıları 'aktif' sanmak kolay. Felsefe Dünyası'nın temmuz sayısı, Eskiyeni'nin te'vil özel sayısı, SineFilozofi'nin ekim takvimi ve ViraVerita'nın bu hafta kapanan çocukluk dosyası.

Felsefe Tarihinde Bugün — 14 Eylül

Bugün doğan Allan Bloom eğitimin amacının bilgi aktarmak değil ruhu dönüştürmek olduğunu savundu; bugün doğan Humberto Maturana canlının kendini üreten bir örgütlenme olduğunu söyledi; bugün doğan Agrippa büyüyle bilimin henüz ayrılmadığı bir çağın tanığıydı. Bugün ölen Rudolf Carnap ise tek bir soru bıraktı: Bir cümlenin anlamlı olduğunu nasıl bileceğiz? Yapay zekâ çağında bu soru yeniden soruluyor.

Rudolf Carnap, Allan Bloom, Humberto Maturana

2026 sonbaharında felsefe dünyasında öne çıkan toplantılar

Vilnius'ta sıradan dil felsefesinin mirası, Salamanca'da mart ayında kaybettiğimiz Susan Haack'in felsefesi, Sapporo'da yapay zekâ felsefesinin beşinci buluşması, Santa Maria'da fenomenoloji ile eleştiri. Ekim ayının dört kıtaya yayılan programı — ve teyit edemediklerimiz.

Ludwig Wittgenstein

Robot Hakları: Bir Gün Makineler Hak Talep Ederse Ne Olacak?

Yapay zekâ artık yalnızca "ne yapabilir?" sorusunu değil, "ona ne yapabiliriz?" sorusunu da önümüze koyuyor. Bir Teksaslı çiftçi yapay zekâ hakları için dernek kurdu; Stanford Ansiklopedisi'nin güncel maddesi moral statüyü ciddi bir araştırma sorusu sayıyor; Philosophical Quarterly'de bir makale "istekli köle" tasarlamanın ahlakını tartışıyor. Asimov'dan Westworld'e, Singer'dan Kant'a uzanan bir dosya.

Eric Schwitzgebel, Peter Singer

Akademisyenlerden yapay zekâ için "nükleer antlaşma" çağrısı: "Bu son uyarı olabilir"

Florida Üniversitesi'nden filozof Molly Gardner'ın kaleme aldığı ve 11 Eylül'de yayımlanan açık mektup, hükümetlere Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması benzeri uluslararası bir sözleşme çağrısı yapıyor. Chappell, Estlund, Vargas ve Copenhaver imzacılar arasında. Daily Nous editörü ise farklı bir çözüm öneriyor: İnternet olmadan yaşayabilmeyi öğrenmek.

David Harvey: Kapitalizmi Haritadan Okuyan Filozof

Coğrafyayı haritadan çıkarıp sermayenin içine yerleştiren düşünür doksanını geride bıraktı ve hâlâ aynı sorunun peşinde: Kapitalizm neden sürekli yeni mekânlar yaratmak zorunda? Şubat'ta Verso'dan çıkan The Story of Capital, elli yıllık Kapital derslerinin özeti. Konut krizinden veri merkezlerine, Harvey'nin kavramları neden hâlâ işliyor?

David Harvey