2026 sonbaharında felsefe dünyasında öne çıkan toplantılar

Ekim, felsefe takviminin en yoğun ayı. Bu yıl programın coğrafyası dikkat çekici: Baltık'tan İber Yarımadası'na, Hokkaido'dan Güney Brezilya'ya. Aşağıda, tarih ve düzenleyici bilgisini birincil kaynaktan teyit edebildiğimiz toplantılar ayrıntılı; edemediklerimiz sonda, kayıtlı oldukları hâliyle listelendi. Dün yayımladığımız Viyana-Oxford-Priştine seçkisi ile birlikte okunmalı.

2-3 Ekim · Vilnius — Sıradan Dil Felsefesini Miras Almak#

Nordic Wittgenstein Society'nin on dördüncü konferansı, bu yıl Vilnius Üniversitesi Felsefe Fakültesi'nde. Konuşmacılar: Avner Baz (Tufts), Benjamin De Mesel (KU Leuven), Hans-Johann Glock (Zürih), Martin Gustafsson (Åbo Akademi) ve Nicole Rathgeb (Bern). Konferans, yirminci yüzyıl analitik felsefesinin ana geleneklerinden biri olan sıradan dil felsefesine — Wittgenstein, Austin, Ryle, Strawson — yönelik yenilenen ilgiyi ele alıyor: Geleneğin mirası ve önde gelen temsilcilerinin bugünkü önemi. Katılım ücretsiz; bize ulaşan bilgiye göre dinleyici kaydı için son tarih 25 Eylül.

Bu toplantı, bu hafta sitemizde işlediğimiz tartışmayla doğrudan ilgili. Bugün Dennett dosyasında Ryle'ın "makinedeki hayalet" eleştirisini, Amodei dosyasında Wittgenstein'ın "anlamak ne demektir?" sorusunu andık. Sıradan dil felsefesinin temel iddiası — anlamın kullanımda olduğu, kavramların sözlükte değil pratikte tanımlandığı — büyük dil modelleri çağında beklenmedik bir ikinci hayat yaşıyor: "Kullanım" artık insan pratiğinden istatistiksel olarak öğreniliyor. Glock'un Wittgenstein üzerine, Baz'ın algı ve sıradan dil üzerine çalışmaları bu bağlamda okunmayı hak ediyor. Etkinlik kaydı.

14-15 Ekim · Salamanca — Bilim, Dil ve Gerçeklik: Susan Haack'in Felsefesinden Temalar#

Salamanca Üniversitesi Felsefe, Mantık ve Estetik Bölümü'nün düzenlediği konferans, analitik felsefenin üç merkezî alanının — bilim felsefesi, metafizik ve dil felsefesi — kesişim noktalarını Susan Haack'in felsefesi üzerinden araştırıyor. Konu başlıkları: bilimin epistemolojisi, bilimsel gerçekçilik, bilimde dil ve kanıt, açıklama, bilimsel ontoloji, "temelbağdaşımcılık" (foundherentism), pragmatizm ve mantık felsefesi. Bize ulaşan bilgiye göre konuşmacılar arasında Timothy Williamson, María José Frápolli ve María Caamaño var.

Bu konferansın anlamı, ilk duyurulduğundan bu yana değişti: 1945 doğumlu Susan Haack, bu yılın mart ayında öldü. Miami Üniversitesi'nde uzun yıllar ders veren, Philosophy of Logics (1978), Evidence and Inquiry (1993) ve Defending Science — Within Reason (2003) gibi kitaplarıyla tanınan Haack, Peirce'ün pragmatizmini yirmi birinci yüzyıla taşıyan, hem postmodern bilim eleştirisine hem "bilimcilik"e karşı "makul bir orta yol" arayan az sayıdaki filozoftan biriydi. Kanıt kuramında geliştirdiği "temelbağdaşımcılık" — inançların hem deneyimsel temelleri hem birbirleriyle bağdaşmaları üzerine kurulan, çapraz bulmaca metaforuyla anlattığı model — epistemolojinin standart seçeneklerinden biri oldu. Salamanca toplantısı böylece, planlanmamış bir anma konferansına dönüşüyor. Etkinlik kaydı.

16-17 Ekim · Hokkaido — Felsefe ve Yapay Zekâ 5#

Hong Kong Üniversitesi'nin AI & Humanity Lab'ının düzenlediği "Philosophy & AI" atölye dizisinin beşincisi (PHAI-5), bu yıl Japonya'da, Hokkaido'da. Dizinin arkasındaki isimler, sitemizde bu hafta Communicating with AI derlemesiyle andığımız Herman Cappelen ve Rachel Sterken; bize ulaşan bilgiye göre Alexandre Erler ve Doğu Asya üniversitelerinden araştırmacılar da katılıyor, kayıt için son tarih 30 Eylül. Yapay zekâ felsefesi açısından yılın dikkat çekici toplantılarından biri; özellikle dil felsefesinden gelen bir ekibin yapay zekâyı ele alması, alandaki "etik" ağırlıklı tartışmaya farklı bir ses katıyor. Atölyenin ayrıntılı programını laboratuvarın etkinlik sayfasından teyit ettik; şehir bilgisi olarak bize "Sapporo" ulaştı, resmî kayıtta "Hokkaido" görünüyor. Etkinlik kaydı.

30 Eylül - 2 Ekim · Santa Maria, Brezilya — Fenomenoloji ve Eleştiri Uluslararası Kolokyumu#

Santa Maria Federal Üniversitesi'nde, hibrit formatta. PhilEvents kaydına göre fenomenoloji ile eleştirel teoriyi buluşturan toplantıya Andreea Smaranda Aldea, Nythamar de Oliveira ve Sara Heinämaa gibi isimler katılıyor. Heinämaa'nın Husserl ve Beauvoir üzerine, Aldea'nın imgelem ve fenomenolojik yöntem üzerine çalışmaları, bugün sitemizde ele aldığımız Heidegger dosyasının Husserl kanadını temsil ediyor: Rautenberg'in makalesinde Husserl'in "Avrupa bilimlerinin krizi" teşhisi, yapay zekâ eleştirisinin fenomenolojik temeli olarak sunuluyordu. Brezilya'daki toplantı, bu tartışmanın Latin Amerika ayağı.

PhilEvents'te kayıtlı, birincil kaynaktan teyit edemediklerimiz#

Aşağıdaki toplantılar bize ulaşan listede yer alıyor; PhilEvents'te kayıtları var, ancak düzenleyici kurumun kendi sayfasından tarih ve program bilgisini doğrulayamadık. Kayıtlı oldukları hâliyle veriyoruz:

8-9 Ekim · çevrim içi — Yalnızlık: 8. Uluslararası Disiplinlerarası Konferans. Yalnızlığın felsefi, psikolojik, antropolojik, edebî ve toplumsal boyutları; bildiri çağrısının son tarihi 16 Eylül olarak kayıtlı.

16-18 Ekim · Illinois — Kuzey Amerika Felsefe ve Eğitim Derneği (NAAPE) 2026. Johannes Drerup, Shaun Nichols ve Emma Prendergast'in adları geçiyor. Bugün sitemizde andığımız Allan Bloom'un eğitim felsefesi sorusu — bilgi mi, düşünme mi — bu derneğin alanı.

23-25 Ekim · Riverside — Kuzey Amerika Leibniz Derneği 20. Yıllık Konferansı. Leibniz'in yanı sıra erken modern dönemin kadın filozoflarına ve Leibnizci gelenekle ilişkili düşünürlere özel yer veriliyor. Sitemizdeki Leibniz dosyası ile bağlantılı.

24 Ekim · Utah — Utah Üniversitesi Lisansüstü Felsefe Konferansı. Bilim felsefesi, estetik, siyaset felsefesi, sosyal epistemoloji ve etik.

Editör notu#

Konferans takvimlerinde en sık karşılaşılan hata, PhilEvents gibi kullanıcı kaynaklı sitelerdeki kayıtları düzenleyici kurumun duyurusu sanmaktır. PhilEvents kayıtları çoğunlukla doğrudur; ama tarih değişiklikleri, iptaller ve mekân güncellemeleri her zaman yansımaz. Bu yüzden iki kademeli bir liste tutuyoruz. Katılmayı düşünenler, kayıt ve son başvuru tarihlerini düzenleyici kurumun sayfasından teyit etmeli.