Sanat, Siyaset ve Hukuk: İtalya'da İnsanlık Krizi Üzerine Felsefi Tartışmalar

Hukuk insanı nasıl tanımlar?#

Hukuk insanları hak ve yükümlülük sahibi özneler olarak tanımlar; ama bu tanımın arkasında insanın ne olduğuna, hangi özelliklerinin korunmaya değer görüldüğüne dair daha temel varsayımlar vardır. Modern hukukta eşitlik ve haklar merkezî ilke hâline gelmiş olsa da bunların nasıl uygulanacağı, hakların çatıştığı durumlarda nasıl karar verileceği tartışılmaya devam ediyor. Edebiyat bu noktada hukukun soyut kavramlarının ardındaki somut insan deneyimini görünür kılar: "Hukuk ve edebiyat" alanı, Antigone'den Kafka'ya, Melville'in Billy Budd'ından Camus'ye, bir hukuk düzeninin adil olup olmadığını kuralların metnine değil insanların bu kuralları nasıl yaşadığına bakarak sormayı öğretti.

"Antropolojik kriz" ne demek?#

Başlıktaki ifade İtalyan felsefesinde özel bir yankı taşıyor. Teknolojik dönüşüm, biyopolitika, göç ve yeni siyasal gerilimler, insanın özgürlüğü, sorumluluğu ve topluluk içindeki yeri hakkındaki yerleşik kabulleri zorluyor; Roberto Esposito'nun "kişi" (persona) kavramı eleştirisi, Giorgio Agamben'in "çıplak hayat"ı ve Massimo Cacciari'nin siyasal teolojisi bu krizin farklı adlandırmaları. Kavram farklı bağlamlarda farklı anlamlara gelebilir; program başlığı tek başına ortak bir kuramsal sonuca ulaşıldığını göstermez. Ama sanat, hukuk ve edebiyatı insan anlayışının dönüşümüyle birlikte düşünmek bir imkân açıyor: Bir toplumun kendisi hakkında anlattığı hikâyelerle kurduğu kurumlar arasındaki ilişkiyi incelemek. Bir toplum insanı nasıl tanımlıyorsa adaleti de ona göre mi kurar?

Napoli'nin sonbaharı#

Enstitünün ekim programı bu toplantıyla sınırlı değil ve İtalyan felsefesinin bugün ne konuştuğunu gösteren bir panorama sunuyor. 12-16 Ekim'de çağdaş anlatı üzerine bir laboratuvar ve Eugenio Canone'nin Spaccio ile Furori sayfalarından Giordano Bruno üzerine üç dersi (13-14 Ekim); 14-16 Ekim'de "Quodlibeta cartesiana" başlığıyla Descartes ve Kartezyenizm; 19-22 Ekim'de Heidegger'in Varlık ve Zaman'ı üzerine dört günlük seminer; 20 Ekim'de Fechner'in haz ilkesi ve "Foucault'dan hareketle: Felsefe ve antropoloji" kitabının sunumu; 21 Ekim'de Antonio Branca'nın Kant, Warburg ve Lyotard'da estetik problem üzerine Contrazioni'si; 26 Ekim'de Massimo Cacciari ile Roberto Esposito'nun birlikte yazdıkları Kaos kitabının iki yazarın katılımıyla sunumu; 27-29 Ekim'de Leibniz'in Monadoloji'sine "dört yol"; 28 Ekim'de Walter Benjamin ve Barok laboratuvarı. Sitemizde Leibniz'i ve Heidegger'in teknoloji düşüncesini ele almıştık; Napoli programı bu isimlerin İtalya'da nasıl okunduğunu izlemek için iyi bir fırsat. Etkinliklerin çoğu saat 16.00'da, Palazzo Serra di Cassano'da ve ücretsiz.

Felsefe Haberleri açısından asıl haber şu: Anglo-Amerikan ve Alman merkezlerin dışında, Napoli gibi bir kentte, bir yarım asırdır kesintisiz ve ücretsiz felsefe eğitimi veren bir kurum var ve gündemi, sanatın siyasetle, hukukun insanla ilişkisi gibi, bugünün en yakıcı sorularıyla örtüşüyor.

Rusya Bilim Tarihi ve Felsefesi Derneği'nin V. Uluslararası Kongresi 2-4 Ekim'de Nijniy Novgorod'da toplandı. Başlık büyük bir felsefi soru: 'Bilgi toplumunda üniversitenin misyonu: Faydacılık ile akademik özgürlük arasında.' Programda yapay zekâ, akademik etik ve 'yapay zekâ çağında bilim ve sahte bilim' yuvarlak masası da var.