Felsefe Takviminde Öne Çıkanlar

Konferans takvimi uzun; bu yazı kısa bir seçki. Beş toplantı seçtik ve her biri için "neden?" sorusuna cevap vermeye çalıştık. Tarihler ve düzenleyiciler birincil kaynaktan doğrulandı; doğrulayamadıklarımızı yazının sonunda belirttik.

19-21 Ekim · Viyana — Viyana Çevresi ve Mantıksal Empirizm: Araştırma ve Tarih Yazımı#

Institut Wiener Kreis ile Viyana Üniversitesi'nin, enstitünün otuz beşinci yılı ve Moritz Schlick'in öldürülmesinin doksanıncı yılı vesilesiyle düzenlediği uluslararası konferans. Program komitesinde Friedrich Stadler ve Georg Schiemer (eş başkanlar), Martin Kusch, Elisabeth Nemeth ve Esther Heinrich-Ramharter var.

Toplantının konusu yalnızca Carnap, Gödel, Neurath ve Schlick değil; Viyana Çevresi'nin nasıl anlatıldığı. Oturum başlıkları bunu gösteriyor: Çevre ve mantıksal empirizm kolektif bir olgu olarak; tek tek üyeler; "felsefi çevre"; Avrupa bağlamı; Amerikanlaşma ve diaspora; toplumsal cinsiyet boyutu; çağdaş tarih içinde Çevre; ihmal edilmiş araştırma konuları; ve sergiler, edisyon projeleri ile arşivler üzerine atölyeler. Kayıt ücreti yok.

Bunun önemi şu: Mantıksal empirizm uzun süre yirminci yüzyıl felsefesinin "aşılmış" bir aşaması olarak sunuldu — Quine'ın ve Kuhn'un yıktığı bir dogma. Son yirmi yılın araştırmaları bu tabloyu esaslı biçimde değiştirdi. Neurath'ın siyasal projesi, Carnap'ın kavramsal açıklama programı, Çevre'nin kadın üyeleri (Rose Rand, Olga Hahn-Neurath) ve Çevre'nin Nazi rejimi altındaki dağılışı yeniden okunuyor. Schlick'in 1936'da üniversitenin merdivenlerinde eski bir öğrencisi tarafından vurulması, Viyana'da felsefenin siyasetten ayrılamadığının en acı kanıtıydı; konferans bu merdivenlerin birkaç yüz metre ötesinde toplanıyor.

Türkiye için özel bir bağlantı: Hans Reichenbach — Berlin Grubu'nun kurucusu, Çevre'nin en yakın müttefiki — 1933'te İstanbul'a geldi ve Türkiye'de bilim felsefesinin kuruluşunda rol oynadı. Kasımda İstanbul'da toplanacak Reichenbach kongresi ile Viyana toplantısı, aynı hikâyenin iki ucunu tutuyor. Etkinlik kaydı.

21-23 Ekim · Viyana — Din Felsefesini Denemek#

Viyana Üniversitesi'nin Teoloji ve Din Araştırmaları Doktora Okulu'nun (VDTR) düzenlediği konferans, "deneysel din felsefesi"ni bir alan, bir yöntem ve bir performatif alışveriş biçimi olarak öneriyor: Kırılganlığı kabul eden ve geçici düşünme imkânlarını benimseyen bir sorgulama pratiği. Üç günlük program üç bölüme ayrılıyor: Viyanalı kıdemli araştırmacılarla alanın geleceği üzerine bir açık oturum ve VDTR üyelerinin düzenlediği üç tematik panel — Siyaset ve Toplum, Ekoloji ve Doğa, Sanat ve Estetik.

Bu, din felsefesinin klasik sorularından — Tanrı'nın varlığı, kötülük problemi, mucize — çıkıp dinî deneyimin toplumsal, ekolojik ve estetik boyutlarına yönelen bir program; ve "genç seslere" alan açmayı özellikle amaçlıyor. Viyana, aynı hafta içinde mantıksal empirizmin arşivlerini ve din felsefesinin sınırlarını tartışıyor olacak; bu ikisinin yan yana gelmesi, Schlick'in metafiziği "anlamsız" ilan ettiği şehirde küçük bir ironi. Etkinlik kaydı.

Ekim sonu · Portland — Northwest Philosophy Conference#

Lewis & Clark College'ın Portland, Oregon'da düzenlediği yıllık toplantı, Kuzey Amerika'nın Pasifik kıyısındaki felsefe bölümlerinin en uzun soluklu buluşması; geçen yıl yetmiş altıncısı Ekim sonu-Kasım başında yapıldı ve Noa Latham ana konuşmayı verdi. Bize ulaşan listede 2026 toplantısı 30-31 Ekim tarihleriyle "yetmiş yedinci" olarak yer alıyor; kolejin sayfasında bu tarihleri henüz teyit edemedik. Geleneksel takvim bu tarihleri makul kılıyor; ama program yayımlanana kadar kesin saymıyoruz.

13-14 Kasım · Oxford — 30. Oxford Lisansüstü Felsefe Konferansı#

Blackfriars Hall ve Regent's Park College'da düzenlenecek toplantının ana konuşmacıları David Chalmers (New York Üniversitesi), Monima Chadha (Oxford) ve Rob Simpson (UCL). Konferans, felsefede çalışan bütün lisansüstü öğrencilere açık; seçilen her bildiri otuz-kırk dakikalık sunumun ardından çoğunlukla bir Oxford öğretim üyesi tarafından yanıtlanıyor.

Otuzuncu yıl, bu konferansı dünyanın en köklü lisansüstü felsefe toplantılarından biri yapıyor; ve Chalmers'ın bilinç, Chadha'nın Budist zihin felsefesi üzerine çalışmaları düşünüldüğünde, bu yılın gizli teması belli: zihin, farklı geleneklerden. Etkinlik kaydı.

19 Kasım · Priştine — Dünya Felsefe Günü Uluslararası Konferansı#

Priştine Üniversitesi Felsefe Bölümü'nün UNESCO Dünya Felsefe Günü çerçevesinde düzenlediği uluslararası konferansın on yedincisi; hibrit formatta. Kosova gibi genç bir devletin felsefe bölümünün bu geleneği on yedi yıldır sürdürmesi, Balkanlar'da felsefenin kurumsal hafızası açısından dikkate değer. UNESCO'nun her yıl kasımın üçüncü perşembesini Dünya Felsefe Günü ilan etmesinin amacı tam da buydu: Felsefeyi büyük merkezlerin tekelinden çıkarmak. Dünya Felsefe Günü kaydımız.

Editör notu#

Bize ulaşan listede Priştine toplantısı 19-20 Kasım olarak yer alıyordu; üniversitenin duyurusunda tek gün, 19 Kasım görünüyor. Portland için yukarıda belirttiğimiz çekince geçerli. Dünkü takvimimizde ele aldığımız diğer toplantılar — Barselona, Selçuk, Nijmegen, Northwestern, İstanbul, Duke, Atina — için 12 Eylül sonrası konferans listemize bakılabilir.