Mantık

Yapay Zekâ Bir Milyon Dolarlık Matematik Problemini Çözdü mü?

OpenAI'ın on bin ajanı 88 saatte Navier–Stokes denklemlerinde tekillik bulduğunu açıkladı; ispat Lean'de doğrulandı. Ama Navier–Stokes vakası matematik tarihinden çok daha büyük bir soruyu önümüze getiriyor: Bir makine bir matematiksel doğrulamayı gerçekleştirebiliyorsa, matematiksel düşünceyi de gerçekleştirmiş olur mu? Turing'den Searle'e, Gödel'den Wittgenstein'a, Platon'dan Tao'ya bir dosya.

David Chalmers, Ludwig Wittgenstein, Platon, Daniel C. Dennett

Fields Madalyası 2026: Deng, Pardon, Tsimerman ve Wang — yapay zekâ çağında 'matematiğin Nobel'i kime verilir?

Temmuzda Philadelphia'da düzenlenen Uluslararası Matematikçiler Kongresi'nde dört madalya: Yu Deng (kinetik denklemler), John Pardon (simplektik geometri), Jacob Tsimerman (aritmetik geometri) ve doksan yılda üçüncü kadın Hong Wang (Kakeya sanısı). İki ay sonra on bin yapay ajan Navier–Stokes'u 'çözdü' — ve Buckmaster, 'Martínez-Zoroa Fields'ı hak ediyor' dedi. Ödül, hesaplayana mı, fikri bulana mı verilecek?

Nusret Hızır: Aklın Sükûnetle Savunulduğu Bir Hayat

Reichenbach'ın asistanı, bilim felsefecisi, mantıkçı, çevirmen ve 147'liklerden biri. Büyük kitaplar bırakmadı; dergilerde yazdı, kavramları temizledi, öğrencilerine düşünmeyi öğretti. Hızır'ın asıl mirası kitaplarından büyük: Türkiye'de bilim felsefesini bir entelektüel kültür hâline getirme çabası — ve 'önce kavramı temizle, sonra tartış' ilkesi.

Nusret Hızır

Felsefe Tarihinde Bugün — 15 Eylül

Bugün doğan Moritz Lazarus 'halk psikolojisi'ni kurdu ve antisemitizme karşı durdu; bugün ölen Rudolf Eucken, Nobel'i kazanan tek 'yaşam filozofu'ydu; bugün ölen Saul Kripke ise adlarla nesneler arasındaki bağı yeniden kurdu. Üçünün ortak sorusu: Bir şeyin adı ile kendisi arasındaki mesafede ne durur?

Saul Kripke

Yaklaşan Felsefe Konferansları

Bu haftanın yeni girdileri: Miranda Fricker'ın Columbia'daki Dewey Konferansları, Kopenhag'da 'eleştirel yapay zekâ güvenliği' atölyesi, Moskova'da Biçimsel Felsefe 2026, Northern Illinois'de Karen Bennett'li lisansüstü konferansı ve Priştine'nin açıklanan konuşmacıları. Önceki günlerde ele aldığımız toplantılar bağlantıyla verildi; tekrar yok.

Miranda Fricker

Felsefe Tarihinde Bugün — 14 Eylül

Bugün doğan Allan Bloom eğitimin amacının bilgi aktarmak değil ruhu dönüştürmek olduğunu savundu; bugün doğan Humberto Maturana canlının kendini üreten bir örgütlenme olduğunu söyledi; bugün doğan Agrippa büyüyle bilimin henüz ayrılmadığı bir çağın tanığıydı. Bugün ölen Rudolf Carnap ise tek bir soru bıraktı: Bir cümlenin anlamlı olduğunu nasıl bileceğiz? Yapay zekâ çağında bu soru yeniden soruluyor.

Rudolf Carnap, Allan Bloom, Humberto Maturana

Felsefe Takviminde Öne Çıkanlar

13 Eylül 2026 itibarıyla önümüzdeki üç ayın beş toplantısı: Viyana'da Viyana Çevresi'nin tarih yazımı ve din felsefesinin sınırları, Portland'da Kuzeybatı'nın yetmiş yedinci yıllık buluşması, Oxford'da Chalmers ve Chadha'lı lisansüstü konferansı, Priştine'de Dünya Felsefe Günü. Neden bu beşi ve neden şimdi?

David Chalmers

12 Eylül 2026 Sonrası Yaklaşan Felsefe Konferansları

Sonbaharın ikinci yarısında Viyana öne çıkıyor: Viyana Çevresi'nin tarih yazımı, din felsefesinin sınırları ve insan-sonrası ekoloji üzerine art arda üç toplantı. Doğrulanmış tarihlerle Eylül-Kasım takvimi.

2026'nın En Dikkat Çekici Felsefe Kitapları ve Sonbaharda Beklenenler

Yılın kalan aylarında raflara gelecek kitaplar, 2026'nın eksenini netleştiriyor: yapay zekâ, bilinç, dil, insan zihni ve siyaset. Cambridge'in Elements dizisinden üç yeni başlık — zihinsel kurgusalcılık, duyular ve yalancı paradoksu — bu ekseni beklenmedik yerlerden kesiyor.