Yeni kitaplar: MacFarlane'in belirsizlik kuramı, matematiğin 'epistemik şiddeti' ve Rorty'nin son dersi

John MacFarlane, Word and Plan (Columbia University Press)#

Berkeley'den John MacFarlane, Assessment Sensitivity (2014) ile göreliliğin en titiz çağdaş savunusunu yapmıştı. Akeel Bilgrami'nin editörlüğündeki Columbia Themes in Philosophy dizisinden çıkan yeni kitabı Word and Plan, dil felsefesinin en eski sorunlarından birine, belirsizliğe (vagueness) yeni bir cevap veriyor. "Yığın" ne zaman yığın olur, "uzun" nerede başlar? Standart anlam ve iletişim modelleri, MacFarlane'e göre, bu soruya cevap veremiyor; çünkü belirsiz sözcükleri olgusal bir şey söylüyormuş gibi ele alıyor. Kitabın tezi, belirsiz konuşmanın yalnızca olgusal değil, kısmen "dilsel planların" ifadesi olduğu: "Bu adam uzun" dediğimde dünya hakkında bir olgu bildirmekle kalmıyor, "uzun" kelimesini nasıl kullanmayı planladığımı da ifade ediyorum. Bu "dışavurumcu" (expressivist) belirsizlik kuramı, semantik, pragmatik, düşünce ve anlaşmazlık için sonuçlarıyla birlikte geliştiriliyor; Gibbard'ın normatif dil için önerdiği plan-dışavurumculuğunu belirsizliğe taşıyor. 213 sayfa; analitik dil felsefesinin bu yılki en çok tartışılacak kitaplarından biri.

Cara-Julie Kather, The Epistemic Violence of Mathematics (transcript)#

Alt başlığı iddialı: "'Rasyonel'in ve 'İnsan'ın Dekolonyal-Feminist Yeniden Yazımları." Leuphana Üniversitesi'nde (Lüneburg) 2025'te savunulan doktora tezinden çıkan kitap, transcript'in "Philosophie – Aufklärung – Kritik" dizisinde şubatta yayımlandı ve açık erişimde (OAPEN/DOAB). Kather matematiği bir hesaplama tekniği olarak değil, "dünyada olma ve düşünme biçimi" olarak ele alıyor ve Batı'nın "rasyonel" ile "insan" kavramlarının matematikle nasıl iç içe kurulduğunu soruyor: Matematiksel akıl, kimi insan, kimi "daha az rasyonel" saymanın ölçütü olarak nasıl işledi? Dekolonyal (Mignolo, Quijano) ve feminist epistemolojinin (Harding, Fricker'ın "epistemik şiddet" kavramı üzerinden) araçlarıyla, matematiğin evrensellik iddiasının tarihsel ve siyasal koşullarını inceliyor. Matematik felsefesinin ana akımı için provokatif, bilim çalışmaları için verimli bir kitap; bugün Afrika müziği ve yapay zekâ yazımızda tartıştığımız "epistemik adaletsizlik" çerçevesinin matematik alanındaki karşılığı. 222 sayfa, ücretsiz indirilebilir.

Richard Rorty, An Ethics for Today (Columbia University Press)#

Eylülde duyurduğumuz kitap çıktı: Rorty'nin 2005'te Roma'da verdiği, felsefe ile din arasındaki "ortak zemin"i araştıran dersi, Gianni Vattimo'nun girişi ve Jeffrey Robbins'in önsözüyle. Rorty burada dinî inancın "doğru" olup olmadığı sorusunu bırakıp onun ne işe yaradığını sorar; Vattimo'nun "zayıf düşünce"siyle Rorty'nin pragmatizmi, "hakikat yerine dayanışma" formülünde buluşur. Geçen hafta yayımladığımız Rorty dosyası ile birlikte okunabilir.

Not: Columbia ve transcript'in sonbahar kataloglarında Karl Johannes Lierfeld'in The Conversion Theory'si, Lensch ve Stojanov'un derlediği Critical Theory and the Philosophy of Education, V. P. J. Arponen'in Two Pillars of the Human Relationship to Nature'ı ve Miriam Rasch'ın Listening'i de duyuruldu; künyelerini doğrulayabildiğimizde ayrıca ele alacağız.