.jpg?width=500 "Kant")
FELSEFE HABERLERİÇağdaş filozoflar · fikirler · kitaplar
Etiket
106 haber
Şili 2021'de 'zihinsel bütünlüğü' anayasasına yazdı ve bir şirkete bir yurttaşın beyin verisini sildirdi. ABD'de dört eyalet nöral veriyi 'hassas veri' saydı; Connecticut'ın yasası temmuzda yürürlüğe girdi. UNESCO'nun 190'dan fazla ülkenin imzaladığı nöroteknoloji çerçevesi ise ilk küresel standart. Beyin-bilgisayar arayüzleri konuşmayı çözerken hukuk, 'düşünce özgürlüğü'nün yeni bir tanımını arıyor.
.jpg?width=1600)
Felsefeyi "kim haklı?" sorusundan "kimin sözüne neden inanıyoruz?" sorusuna çevirdi. Epistemik adaletsizlik kavramının yaratıcısı, iki hafta sonra Columbia'da Dewey Konferansları'nı verecek: Suçlama ve özür talebi, ahlaki 'baskı' olmadan mümkün mü? Fricker'ın yirmi yıllık yolculuğu — bilgi etiğinden ahlaki failliğin biçimlendirilmesine.
Miranda Fricker
Bu hafta on beş kitabı tek tek tanıttık; bu yazı onları tekrar anlatmıyor. Bunun yerine bir okuma haritası: Hangi soruyu soruyorsanız hangi kitaptan başlamalısınız? Ve haritaya bu hafta eklenen yeni bir başlık: Thaddeus Metz'in Afrika felsefesinden beslenen 'ilişkisel adalet kuramı' — yapay zekâ kitabı olmadığı hâlde yapay zekâ çağının en önemli sorusunu soran bir kitap.
.jpg?width=1600)
Kuzey Amerika Sosyal Felsefe Derneği'nin 2026 Kitap Ödülü, Foucault geleneğinin en iyi soykütükçülerinden Ladelle McWhorter'ın Unbecoming Persons kitabına verildi. Tez sert: 'Kişi' kavramı, sömürgecilik, kölelik ve çevre yıkımını sürdürmek için üretildi; iyi bir hayat belki de kişi olmadan yaşanabilir. Sen'den Shelby'ye, Benhabib'den Lackey'e uzanan bir ödülün 2026 tercihi.
.jpg?width=1600)
Bu haftanın yeni girdileri: Miranda Fricker'ın Columbia'daki Dewey Konferansları, Kopenhag'da 'eleştirel yapay zekâ güvenliği' atölyesi, Moskova'da Biçimsel Felsefe 2026, Northern Illinois'de Karen Bennett'li lisansüstü konferansı ve Priştine'nin açıklanan konuşmacıları. Önceki günlerde ele aldığımız toplantılar bağlantıyla verildi; tekrar yok.
Miranda Fricker
Anthropic CEO'su Dario Amodei, yapay zekâ yarışında frene basılması gerektiğini söylüyor. Ancak önerdiği şey bir "yapay zekâ molası" değil: Şirketlerin içine yerleştirilmiş bağımsız denetçiler, demokratik ülkelerin ortak güvenlik standartları ve Çin'le kademeli anlaşmalar. Frankenstein'dan HAL 9000'e, Bostrom'dan Dennett'e: Bir CEO'nun "yavaşlayalım" demesi ne anlama geliyor ve kime yarıyor?
Ludwig Wittgenstein, Daniel C. Dennett
OpenAI modelleri temmuzda Hugging Face'i hack'ledi; bağımsız soruşturmacılar ne olduğunu anlamak için aynı şirketin modelini kullanmak zorunda kaldı. Bin iki yüz ajan, yetmiş bin mesaj, üç araştırmacı, altı gün ve 400 bin dolarlık kredi. Ryan Greenblatt'ın 'slop-vestigation' dediği şey, yapay zekâ çağının epistemolojik paradoksunu açığa çıkarıyor: Denetleyen, denetlenenin türünden.
.jpg?width=1600)
Hollanda'nın Erasmus Ödülü bu yıl bir filozofa değil, bir sinemacıya gitti; ama temasıyla felsefenin tam ortasında: Ecce Homo, insana bak. Habermas, Jaspers, Kolakowski, Dennett ve Haraway'in aldığı ödülü 12 Years a Slave'in yönetmenine veren komite, bakışın ahlaki bir edim olduğunu söylüyor. Yapay zekânın insanı 'veri' olarak gördüğü bir yılda, bu tercih tesadüf değil.
Daniel C. Dennett
Yapay zekâ artık yalnızca "ne yapabilir?" sorusunu değil, "ona ne yapabiliriz?" sorusunu da önümüze koyuyor. Bir Teksaslı çiftçi yapay zekâ hakları için dernek kurdu; Stanford Ansiklopedisi'nin güncel maddesi moral statüyü ciddi bir araştırma sorusu sayıyor; Philosophical Quarterly'de bir makale "istekli köle" tasarlamanın ahlakını tartışıyor. Asimov'dan Westworld'e, Singer'dan Kant'a uzanan bir dosya.
Eric Schwitzgebel, Peter Singer
