Felsefe Venedik'te: Schrader'ın yeni filmi 4 Eylül'de gösterime giriyor

Bir film festivalini felsefe haberi yapan şey, filmin adı değildir. Yönetmenidir.

Paul Schrader'ın yeni filmi The Basics of Philosophy, 83. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde 4 Eylül 2026'da yarışma dışı olarak dünya prömiyerini yapacak.

Oyuncu kadrosunda Jack Huston, Sofia Boutella, Daniel Zovatto, Bill Pullman ve Dana Delany var. Martin Scorsese yapımcılar arasında yer alıyor.

Schrader neden felsefe haberi?#

Schrader'ın adı Taxi Driver ve Raging Bull'un senaristi olarak biliniyor. Ama entelektüel biyografisi başka bir yerden başlıyor.

Katı bir Kalvinist ailede büyüdü; on yedi yaşına kadar sinemaya gitmesine izin verilmedi. Calvin College'da ilahiyat okudu, sonra UCLA'de sinema çalıştı.

İlk kitabı 1972 tarihli Transcendental Style in Film: Ozu, Bresson ve Dreyer üzerine bir inceleme. Tezi şuydu: Bazı yönetmenler, aşkın olanı göstermek yerine gösterilemez olanı hissettirmek için biçimsel bir dil geliştirir — durağan kamera, boş plan, duygusal reddediş.

Bu kitap sinema kuramında hâlâ okunuyor. Ve Schrader'ın kendi filmografisini açıklıyor.

"Odadaki adam"#

Schrader'ın son dönem filmleri bir örüntü izliyor ve eleştirmenler buna "odadaki adam" dizisi diyor: First Reformed (2017), The Card Counter (2021), Master Gardener (2022).

Üçünün de yapısı aynı: Yalnız bir adam, bir odada, günlük tutar. Geçmişinde bir suç ya da suç ortaklığı vardır. Filmin sonuna doğru bir kefaret imkânıyla karşılaşır.

Bu, Bresson'un Bir Taşra Papazının Günlüğü'nün açık bir yeniden yazımı. Ama Schrader her seferinde başka bir güncel meseleyi merkeze koyar: First Reformed'da iklim krizi ve dinî inancın çöküşü; The Card Counter'da Ebu Garib ve işkencenin sorumluluğu.

Yeni filmin bu diziye eklenip eklenmeyeceği henüz belli değil.

Beklenti#

Başlık — "Felsefenin Temelleri" — ironik olabilir; Schrader'ın filmleri genellikle temel bulmakla değil, temelin çöküşüyle ilgilenir.

Sitemizde bu hafta aktardığımız Nolan'ın Odysseia uyarlaması tartışması bir soruyu ortaya çıkarmıştı: Sinema, etik bir sorunu nasıl kurar? Nolan'a yöneltilen eleştiri, kahramana çağdaş bir vicdan takarak sorunu kolaylaştırdığıydı.

Schrader'ın bütün filmografisi ters yönde çalışır: Kahraman vicdan azabı çeker, ama bu onu kurtarmaz.

İki filmin aynı sonbaharda gösterime girmesi, sinema ile etik ilişkisi üzerine tartışmayı besleyecek gibi görünüyor.

Festival takvimi#

83. Venedik Film Festivali eylül ayında Lido'da yapılıyor. Film, Venice Open — yarışma dışı bölümünde gösterilecek.

Türkiye'deki vizyon tarihi henüz açıklanmadı.