Felsefe Tarihinde Bugün: 17 Ekim — Ingeborg Bachmann, Heidegger'i eleştiren şair

Ingeborg Bachmann 17 Ekim 1973'te Roma'da, evindeki bir yangında aldığı yanıkların ve uyku ilacı yoksunluğunun yol açtığı komplikasyonlardan öldü; 47 yaşındaydı. Edebiyat tarihi onu Paul Celan'ın sevgilisi, Max Frisch'in partneri, Malina'nın yazarı ve savaş sonrası Alman şiirinin en büyük sesi olarak anar. Felsefe tarihi onu daha az anar; oysa Bachmann bir filozoftu.

Heidegger'e karşı tez#

1926'da Klagenfurt'ta doğdu; 1938'de Nazi birliklerinin şehre girişini çocukluğunun bitişi olarak anlattı. Innsbruck ve Graz'dan sonra Viyana'da felsefe, psikoloji ve Alman filolojisi okudu; 1949'da, 23 yaşında, Victor Kraft'ın yanında doktorasını verdi: Martin Heidegger'in Varoluş Felsefesinin Eleştirel Alımlanışı (Die kritische Aufnahme der Existentialphilosophie Martin Heideggers). Kraft Viyana Çevresi'nin hayatta kalan üyelerindendi ve tez, mantıkçı pozitivizmin bakış açısından Heidegger'in "hiç" ve "kaygı" çözümlemelerini sorgular: Heidegger'in söylemeye çalıştığı şey, Bachmann'a göre, kavramsal felsefeyle söylenemez; "dile getirilemeyen"in yeri bilim değil sanattır. Tezin son sayfalarında Heidegger'e karşı Baudelaire'i tanık gösterir. Sonraki hayatı bu tezin uygulamasıdır: Felsefenin bıraktığı yeri şiir alır.

Wittgenstein'ı keşfetmek#

1950'lerde Bachmann, Avusturya'da Wittgenstein'ı ciddiye alan ilk yazarlardan oldu. 1953'te Wort und Wahrheit'ta yayımlanan "Ludwig Wittgenstein: Bir Bölüme Dair" ve 1954'teki radyo denemesi "Söylenebilir Olan ve Söylenemez Olan", Tractatus'u Alman kamuoyuna tanıttı; "Dilimin sınırları dünyamın sınırlarıdır" ve "Üzerine konuşulamayan hakkında susmalı" cümlelerini şiirin programına dönüştürdü. Bachmann'ın okumasında Wittgenstein'ın susma buyruğu bir yasak değil, mistik bir açıklıktır: Söylenemeyen, gösterilir. Şiirleri bu gösterme işidir; Ertelenmiş Zaman (1953) ve Büyük Ayı'ya Çağrı (1956) savaş sonrası Almancanın yalanlarla kirlenmiş kelimelerini yeniden kazanmaya çalışır. 1959-60'ta Frankfurt Üniversitesi'nin ilk poetika kürsüsünde verdiği derslerde edebiyatın hakikatle ilişkisini tartıştı: Yazarın görevi "yeni bir dil"dir, ama bu dil ancak eski dilin yıkıntıları üzerinde, hakikate "zorlanarak" kurulur. "Hakikat insana zorla kabul ettirilebilir" (Die Wahrheit ist dem Menschen zumutbar) cümlesi, 1959 Körler Savaşı Ödülü konuşmasından.

Malina ve ölüm türleri#