Felsefeci David Danks'a yapay zekâ araştırmaları için 1 milyon dolarlık destek

Felsefenin yapay zekâ araştırmalarında giderek daha kurumsal bir rol üstlendiğini gösteren somut bir haber: Virginia Üniversitesi'nde felsefe, yapay zekâ ve veri bilimi profesörü David Danks, Schmidt Sciences'ın AI2050 programının 2026 Senior Fellow'ları arasına girdi. Daily Nous'un 6 Ekim'de aktardığına göre destek üç yıl için 1 milyon dolar; projenin başlığı "insan-yapay zekâ değer birlikte-evrimi" (human-AI value coevolution).

AI2050, eski Google CEO'su Eric Schmidt ile Wendy Schmidt'in kurduğu Schmidt Sciences'ın programı; amacı, "yapay zekânın 2050'ye kadar topluma gerçekten faydalı olması için çözülmesi gereken en önemli uzun vadeli problemleri" finanse etmek. Senior Fellow'lar başvuruyla değil kapalı adaylık süreciyle seçiliyor; önceki yıllarda ekonomist David Autor gibi isimler bu kategoride yer aldı. Danks, kohortun felsefeci üyesi.

Proje: Değerler sabit değil#

Projenin çıkış noktası, yapay zekâ "hizalama" (alignment) tartışmasının bir kör noktası. Bugünkü sistemler, insanların mevcut hedef ve ihtiyaçlarına göre tasarlanıyor; sanki değerler sabitmiş ve iş yalnızca sistemi onlara uydurmakmış gibi. Oysa önceki teknolojiler (yazı, matbaa, otomobil, sosyal medya) değerlerimizi değiştirdi; yapay zekânın da aynısını yapmasını beklemek gerekir. O hâlde soru "yapay zekâyı değerlerimize nasıl hizalarız" olmaktan çıkıp "yapay zekâ ve insan değerleri birbirini dönüştürürken bu süreci nasıl anlar ve yönlendiririz" sorusuna dönüşüyor. Bu, felsefenin doğrudan sorusu: Değerlerin tarihselliği, teknolojinin normatif etkisi, "iyi"nin değişen içeriği.

Danks bu alanın yabancısı değil. Carnegie Mellon'da felsefe ve psikoloji profesörüyken nedensel öğrenme ve bilişsel bilim üzerine çalıştı (Unifying the Mind, 2014); UC San Diego'da veri bilimi, felsefe ve politika alanlarında ders verdi; 2025'te Virginia'ya Jefferson Scholars Foundation'ın "Polk Kürsüsü"ne atandı ve ocaktan itibaren Sanat ve Bilimler Koleji ile Veri Bilimi Okulu'nda ortak görevde. Çalışmaları, algoritmik önyargı, yapay zekâda güven ve "yanlış gittiğinde sorumluluk kimde" soruları etrafında dönüyor; ABD'de ulusal yapay zekâ danışma kurullarında görev aldı.

Neden haber?#

Birincisi, miktar: Felsefe projelerine verilen desteklerin çoğu on binlerle ölçülürken bu, bir felsefecinin yönettiği projeye verilmiş en büyük tekil desteklerden biri. İkincisi, kurumsal işaret: Schmidt Sciences gibi teknoloji odaklı bir fon, "faydalı yapay zekâ" probleminin mühendislikle sınırlı olmadığını, değer kuramı gerektirdiğini kabul ediyor. Geçen hafta Clips vakasında ve hakikat tartışmasında gördüğümüz eğilim bu: Felsefe, yapay zekâ gündeminin yorumcusu olmaktan çıkıp tasarımcılarından birine dönüşüyor.

Bir not: Programın genel bütçe açıklamalarında Senior Fellowship'ler üç yıl için yaklaşık 375 bin dolar olarak anılıyor; 1 milyon dolar rakamı Daily Nous'un haberine dayanıyor ve Schmidt Sciences'ın resmî kohort sayfasında henüz teyit edemedik. Rakam farklı bir destek yapısını yansıtıyor olabilir; resmî duyuru çıktığında güncelleyeceğiz.