.jpg?width=500 "Kant")
.jpg?width=500 "Simone de Beauvoir")
.jpg?width=500 "Hannah Arendt")
FELSEFE HABERLERİÇağdaş filozoflar · fikirler · kitaplar
Filozof
Amerikalı filozof ve mantıkçı (1940-2022)
CUNY Graduate Center · ABD · d. 13 Kasım 1940, Bay Shore, New York — 15 Eylül 2022, Plainsboro, New Jersey
On yedi yaşında modal mantığın olası dünyalar anlambilimini kurdu. Naming and Necessity ile adların katı göstericiler olduğunu, zorunlu a posteriori hakikatlerin bulunduğunu savundu; metafiziği analitik felsefeye geri getirdi.
Nebraska'da bir hahamın oğlu olarak büyüdü. Lisedeyken yazdığı ve 1959'da yayımlanan makalesiyle modal mantığın tamlık teoremini kanıtladı ve 'Kripke anlambilimi' denen olası dünyalar anlambilimini kurdu. Harvard'da lisans okurken MIT'de lisansüstü mantık dersi verdi; doktora yapmadı. Rockefeller, Princeton ve CUNY Graduate Center'da ders verdi.
1970'te Princeton'da notsuz verdiği üç ders Naming and Necessity (1980) olarak yayımlandı: Özel adlar gizli betimlemeler değil, her olası dünyada aynı nesneyi gösteren katı göstericilerdir; adlar nesnelerine tarihsel-nedensel bir zincirle bağlanır. Buradan 'su H2O'dur' gibi zorunlu ama a posteriori hakikatlerin varlığı ve zihin-beyin özdeşlik kuramına modal itiraz çıktı. Metafizik, pozitivizmin yasağından sonra ilk kez saygın bir konu olarak geri döndü.
Wittgenstein on Rules and Private Language (1982), kural izleme paradoksunun 'Kripkenstein' diye anılan yorumunu sundu. Az yayımladı; etkisi büyük ölçüde ders notları ve dolaşan kopyalar üzerinden yayıldı. 15 Eylül 2022'de seksen bir yaşında öldü.
Bugün doğan Moritz Lazarus 'halk psikolojisi'ni kurdu ve antisemitizme karşı durdu; bugün ölen Rudolf Eucken, Nobel'i kazanan tek 'yaşam filozofu'ydu; bugün ölen Saul Kripke ise adlarla nesneler arasındaki bağı yeniden kurdu. Üçünün ortak sorusu: Bir şeyin adı ile kendisi arasındaki mesafede ne durur?
Saul Kripke
